汉语典

张耳陈余列传第二十九

张耳者,

大梁人也。

其少时,

及魏公子毋忌为客。

张耳尝亡命游外黄。

外黄富人女甚美,

嫁庸奴,

亡其夫,

去抵父客。

# src: SHIJI 89.02, ed. Zhonghuashuju p. 2571; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p171

# dating: 6220

父客素知张耳,

乃谓女曰:

「必欲求贤夫,

从张耳。」

女听,

乃卒请决,

嫁之张耳。

# src: SHIJI 89.03, ed. Zhonghuashuju p. 2571; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p171

# dating: 6220

张耳是时脱身游,

女家厚奉给张耳,

张耳以故致千里客。

乃宦魏为外黄令。

名由此益贤。

# src: SHIJI 89.04, ed. Zhonghuashuju p. 2571; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p171

# dating: 6220

陈余者,

亦大梁人也,

好儒术,

数游赵苦陉。

富人公乘氏以其女妻之,

亦知陈余非庸人也。

余年少,

父事张耳,

两人相与为刎颈交。

# src: SHIJI 89.05, ed. Zhonghuashuju p. 2572; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p171f

# dating: 6220

秦之灭大梁也,

张耳家外黄。

高祖为布衣时,

尝数从张耳游,

客数月。

秦灭魏数岁,

已闻此两人魏之名士也,

购求有得张耳千金,

陈余五百金。

张耳、陈余乃变名姓,

俱之陈,

为里监门以自食。

# src: SHIJI 89.06, ed. Zhonghuashuju p. 2572; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p172

# dating: 6220

两人相对。

里吏尝有过笞陈余,

陈余欲起,

张耳蹑之,

使受笞。

吏去,

张耳乃引陈余之桑下而数之曰:

「始吾与公言何如?

今见小辱而欲死一吏乎?」

陈余然之。

# src: SHIJI 89.07, ed. Zhonghuashuju p. 2572; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p172

# dating: 6220

秦诏书购求两人,

两人亦反用门者以令里中。

# src: SHIJI 89.08, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p172

# dating: 6220

陈涉起蕲,

至入陈,

兵数万。

张耳、陈余上谒陈涉。

涉及左右生平数闻张耳、陈余贤,

未尝见,

见即大喜。

# src: SHIJI 89.09, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p172

# dating: 6220

陈中豪杰父老乃说陈涉曰:

「将军身被坚执锐,

率士卒以诛暴秦,

复立楚社稷,

存亡继绝,

功德宜为王。

且夫监临天下诸将,

不为王不可,

愿将军立为楚王也。」

# src: SHIJI 89.10, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173

# dating: 6220

陈涉问此两人,

两人对曰:

「夫秦为无道,

破人国家,

灭人社稷,

绝人后世,

罢百姓之力,

尽百姓之财。

# src: SHIJI 89.11, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173

# dating: 6220

将军瞋目张胆,

出万死不顾一生之计,

为天下除残也。

今始至陈而王之,

示天下私。

# src: SHIJI 89.12, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173

# dating: 6220

愿将军毋王,

急引兵而西,

遣人立六国后,

自为树党,

为秦益敌也。

敌多则力分,

与众则兵彊。

# src: SHIJI 89.13, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173

# dating: 6220

如此野无交兵,

县无守城,

诛暴秦,

据咸阳以令诸侯。

诸侯亡而得立,

以德服之,

如此则帝业成矣。

今独王陈,

恐天下解也。」

# src: SHIJI 89.14, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173

# dating: 6220

陈涉不听,

遂立为王。

# src: SHIJI 89.15, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173

# dating: 6220

陈余乃复说陈王曰:

「大王举梁、楚而西,

务在入关,

未及收河北也。

臣尝游赵,

知其豪桀及地形,

愿请奇兵北略赵地。」

# src: SHIJI 89.16, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173

# dating: 6220

于是陈王以故所善陈人武臣为将军,

邵骚为护军,

以张耳、陈余为左右校尉,

予卒三千人,

北略赵地。

# src: SHIJI 89.17, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173f

# dating: 6220

武臣等从白马渡河,

至诸县,

说其豪桀曰:

「秦为乱政虐刑以残贼天下,

数十年矣。

# src: SHIJI 89.18, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p174

# dating: 6220

北有长城之役,

南有五岭之戍,

外内骚动,

百姓罢敝,

头会箕敛,

以供军费,

财匮力尽,

民不聊生。

重之以苛法峻刑,

使天下父子不相安。

# src: SHIJI 89.19, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p174

# dating: 6220

陈王奋臂为天下倡始,

王楚之地,

方二千里,

莫不响应,

家自为怒,

人自为鬭,

各报其怨而攻其雠,

县杀其令丞,

郡杀其守尉。

# src: SHIJI 89.20, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p174

# dating: 6220

今已张大楚,

王陈,

使吴广、周文将卒百万西击秦。

于此时而不成封侯之业者,

非人豪也。

诸君试相与计之!

夫天下同心而苦秦久矣。

因天下之力而攻无道之君,

报父兄之怨而成割地有土之业,

此士之一时也。」

# src: SHIJI 89.21, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p174

# dating: 6220

豪桀皆然其言。

乃行收兵,

得数万人,

号武臣为武信君。

下赵十城,

余皆城守,

莫肯下。

# src: SHIJI 89.22, ed. Zhonghuashuju p. 2574; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p174

# dating: 6220

乃引兵东北击范阳。

范阳人蒯通说范阳令曰:

「窃闻公之将死,

故吊。

虽然,

贺公得通而生。」

范阳令曰:

「何以吊之?」

# src: SHIJI 89.23, ed. Zhonghuashuju p. 2574; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p174f

# dating: 6220

对曰:

「秦法重,

足下为范阳令十年矣,

杀人之父,

孤人之子,

断人之足,

黥人之首,

不可胜数。

然而慈父孝子莫敢倳刃公之腹中者,

畏秦法耳。

# src: SHIJI 89.24, ed. Zhonghuashuju p. 2574; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p175

# dating: 6220

今天下大乱,

秦法不施,

然则慈父孝子且倳刃公之腹中以成其名,

此臣之所以吊公也。

# src: SHIJI 89.25, ed. Zhonghuashuju p. 2574; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p175

# dating: 6220

今诸侯畔秦矣,

武信君兵且至,

而君坚守范阳,

少年皆争杀君,

下武信君。

君急遣臣见武信君,

可转祸为福,

在今矣。」

# src: SHIJI 89.26, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p175

# dating: 6220

范阳令乃使蒯通见武信君曰:

「足下必将战胜然后略地,

攻得然后下城,

臣窃以为过矣。

诚听臣之计,

可不攻而降城,

不战而略地,

传檄而千里定,

可乎?」

# src: SHIJI 89.27, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p175

# dating: 6220

武信君曰:

「何谓也?」

蒯通曰:

「今范阳令宜整顿其士卒以守战者也,

怯而畏死,

贪而重富贵,

故欲先天下降,

畏君以为秦所置吏,

诛杀如前十城也。

# src: SHIJI 89.28, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p175

# dating: 6220

然今范阳少年亦方杀其令,

自以城距君。

君何不赍臣侯印,

拜范阳令,

范阳令则以城下君,

少年亦不敢杀其令。

令范阳令乘朱轮华毂,

使驱驰燕、赵郊。

# src: SHIJI 89.29, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p175f

# dating: 6220

燕、赵郊见之,

皆曰此范阳令,

先下者也,

即喜矣,

燕、赵城可毋战而降也。

此臣之所谓传檄而千里定者也。」

# src: SHIJI 89.30, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p176

# dating: 6220

武信君从其计,

因使蒯通赐范阳令侯印。

赵地闻之,

不战以城下者三十余城。

至邯郸,

张耳、陈余闻周章军入关,

至戏却;

# src: SHIJI 89.31, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2005f; tr. Watson 1961, Vol 1, p176

# dating: 6220

又闻诸将为陈王徇地,

多以谗毁得罪诛,

怨陈王不用其䇲不以为将而以为校尉。

乃说武臣曰:

「陈王起蕲,

至陈而王,

非必立六国后。

将军今以三千人下赵数十城,

独介居河北,

不王无以填之。

# src: SHIJI 89.32, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p176

# dating: 6220

且陈王听谗,

还报,

恐不脱于祸。

又不如立其兄弟;

不,

即立赵后。

将军毋失时,

时闲不容息。」

# src: SHIJI 89.33, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p176

# dating: 6220

武臣乃听之,

遂立为赵王。

以陈余为大将军,

张耳为右丞相,

邵骚为左丞相。

# src: SHIJI 89.34, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p176f

# dating: 6220

使人报陈王,

陈王大怒,

欲尽族武臣等家,

而发兵击赵。

陈王相国房君谏曰:

「秦未亡而诛武臣等家,

此又生一秦也。

不如因而贺之,

使急引兵西击秦。」

# src: SHIJI 89.36, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p177

# dating: 6220

陈王然之,

从其计,

徙击武臣等家宫中,

封张耳子敖为成都君。

陈王使使者贺赵,

令趣发兵西入关。

张耳、陈余说武臣曰:

「王王赵,

非楚意,

特以计贺王。

楚已灭秦,

必加兵于赵。

愿王毋西兵,

北徇燕、代,

南收河内以自广。

# src: SHIJI 89.37, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p177

# dating: 6220

赵南据大河,

北有燕、代,

楚虽胜秦,

必不敢制赵。」

# src: SHIJI 89.38, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p177

# dating: 6220

赵王以为然,

因不西兵,

而使韩广略燕,

李良略常山,

张黡略上党。

# src: SHIJI 89.39, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p177

# dating: 6220

韩广至燕,

燕人因立广为燕王。

赵王乃与张耳、陈余北略地燕界。

赵王闲出,

为燕军所得。

燕将囚之,

欲与分赵地半,

乃归王。

使者往,

燕辄杀之以求地。

# src: SHIJI 89.40, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p177

# dating: 6220

张耳、陈余患之。

有厮养卒谢其舍中曰:

「吾为公说燕,

与赵王载归。」

# src: SHIJI 89.41, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p177f

# dating: 6220

舍中皆笑曰:

「使者往十余辈,

辄死,

若何以能得王?」

乃走燕壁。

燕将见之,

问燕将曰:

「知臣何欲?」

燕将曰:

「若欲得赵王耳。」

# src: SHIJI 89.42, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p178

# dating: 6220

曰:

「君知张耳、陈余何如人也?」

燕将曰:

「贤人也。」

曰:

「知其志何欲?」

曰:

「欲得其王耳。」

# src: SHIJI 89.43, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p178

# dating: 6220

赵养卒乃笑曰:

「君未知此两人所欲也。

夫武臣、

张耳、陈余杖马箠下赵数十城,

此亦各欲南面而王,

岂欲为卿相终己邪?

夫臣与主岂可同日而道哉,

顾其势初定,

未敢参分而王,

且以少长先立武臣为王,

以持赵心。

# src: SHIJI 89.44, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006f; tr. Watson 1961, Vol 1, p178

# dating: 6220

今赵地已服,

此两人亦欲分赵而王,

时未可耳。

今君乃囚赵王。

此两人名为求赵王,

实欲燕杀之,

此两人分赵自立。

# src: SHIJI 89.45, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p178

# dating: 6220

夫以一赵尚易燕,

况以两贤王左提右挈,

而责杀王之罪,

灭燕易矣。」

# src: SHIJI 89.46, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p178

# dating: 6220

燕将以为然,

乃归赵王,

养卒为御而归。

# src: SHIJI 89.47, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p178

# dating: 6220

李良已定常山,

还报,

赵王复使良略太原。

至石邑,

秦兵塞井陉,

未能前。

# src: SHIJI 89.48, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p178f

# dating: 6220

秦将诈称二世使人遗李良书,

不封,

曰:

「良尝事我得显幸。

良诚能反赵为秦,

赦良罪,

贵良。」

# src: SHIJI 89.49, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p179

# dating: 6220

良得书,

疑不信。

乃还之邯郸,

益请兵。

未至,

道逢赵王姊出饮,

从百余骑。

李良望见,

以为王,

伏谒道旁。

# src: SHIJI 89.50, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p179

# dating: 6220

王姊醉,

不知其将,

使骑谢李良。

李良素贵,

起,

惭其从官。

# src: SHIJI 89.51, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p179

# dating: 6220

从官有一人曰:

「天下畔秦,

能者先立。

且赵王素出将军下,

今女儿乃不为将军下车,

请追杀之。」

# src: SHIJI 89.52, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p179

# dating: 6220

李良已得秦书,

固欲反赵,

未决,

因此怒,

遣人追杀王姊道中,

乃遂将其兵袭邯郸。

邯郸不知,

竟杀武臣、邵骚。

赵人多为张耳、陈余耳目者,

以故得脱出。

# src: SHIJI 89.53, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p179

# dating: 6220

收其兵,

得数万人。

客有说张耳曰:

「两君羁旅,

而欲附赵,

难;

独立赵后,

扶以义,

可就功。」

# src: SHIJI 89.54, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p179f

# dating: 6220

乃求得赵歇,

立为赵王,

居信都。

李良进兵击陈余,

陈余败李良,

李良走归章邯。

# src: SHIJI 89.55, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p180

# dating: 6220

章邯引兵至邯郸,

皆徙其民河内,

夷其城郭。

张耳与赵王歇走入巨鹿城,

王离围之。

陈余北收常山兵,

得数万人,

军巨鹿北。

章邯军巨鹿南棘原,

筑甬道属河,

饷王离。

王离兵食多,

急攻巨鹿。

# src: SHIJI 89.56, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p180

# dating: 6220

巨鹿城中食尽兵少,

张耳数使人召前陈余,

陈余自度兵少,

不敌秦,

不敢前。

数月,

# src: SHIJI 89.57, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p180

# dating: 6220

张耳大怒,

怨陈余,

使张黡、陈泽往让陈余曰:

「始吾与公为刎颈交,

今王与耳旦暮且死,

而公拥兵数万,

不肯相救,

安在其相为死!

# src: SHIJI 89.58, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p180

# dating: 6220

苟必信,

胡不赴秦军俱死?

且有十一二相全。」

# src: SHIJI 89.59, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p180

# dating: 6220

陈余曰:

「吾度前终不能救赵,

徒尽亡军。

且余所以不俱死,

欲为赵王、张君报秦。

今必俱死,

如以肉委饿虎,

何益?」

# src: SHIJI 89.60, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p180

# dating: 6220

张黡、陈泽曰:

「事已急,

要以俱死立信,

安知后虑!」

# src: SHIJI 89.61, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007f; tr. Watson 1961, Vol 1, p181

# dating: 6220

陈余曰:

「吾死顾以为无益。

必如公言。」

乃使五千人令张黡、陈泽先尝秦军,

至皆没。

# src: SHIJI 89.62, ed. Zhonghuashuju p. 2579; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p181

# dating: 6220

当是时,

燕、齐、楚闻赵急,

皆来救。

张敖亦北收代兵,

得万余人,

来,

皆璧余旁,

未敢击秦。

# src: SHIJI 89.63, ed. Zhonghuashuju p. 2579; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p181

# dating: 6220

项羽兵数绝章邯甬道,

王离军乏食,

项羽悉引兵渡河,

遂破章邯。

章邯引兵解,

诸侯军乃敢击围巨鹿秦军,

遂虏王离。

涉闲自杀。

卒存巨鹿者,

楚力也。

# src: SHIJI 89.64, ed. Zhonghuashuju p. 2580#1; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p181

# dating: 6220

于是赵王歇、张耳乃得出巨鹿,

谢诸侯。

张耳与陈余相见,

责让陈余以不肯救赵,

及问张黡、陈泽所在。

# src: SHIJI 89.65, ed. Zhonghuashuju p. 2580#1; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p181

# dating: 6220

陈余怒曰:

「张黡、陈泽以必死责臣,

臣使将五千人先尝秦军,

皆没不出。」

# src: SHIJI 89.66, ed. Zhonghuashuju p. 2580#1; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p181

# dating: 6220

张耳不信,

以为杀之,

数问陈余。

陈余怒曰:

「不意君之望臣深也!

岂以臣为重去将哉?」

乃脱解印绶,

推予张耳。

张耳亦愕不受。

# src: SHIJI 89.67, ed. Zhonghuashuju p. 2580#1; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p181

# dating: 6220

陈余起如厕。

客有说张耳曰:

「臣闻『天与不取,

反受其咎』。

今陈将军与君印,

君不受,

反天不祥。

急取之!」

# src: SHIJI 89.68, ed. Zhonghuashuju p. 2580#1; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p182

# dating: 6220

张耳乃佩其印,

收其麾下。

而陈余还,

亦望张耳不襄,

遂趋出。

张耳遂收其兵。

陈余独与麾下所善数百人之河上泽中渔猎。

由此陈余、张耳遂有却。

# src: SHIJI 89.69, ed. Zhonghuashuju p. 2580#2; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p182

# dating: 6220

赵王歇复居信都。

张耳从项羽诸侯入关。

汉元年二月,

项羽立诸侯王,

张耳雅游,

人多为之言,

项羽亦素数闻张耳贤,

乃分赵立张耳为常山王,

治信都。

信都更名襄国。

# src: SHIJI 89.70, ed. Zhonghuashuju p. 2581#1; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p182

# dating: 6220

陈余客多说项羽曰:

「陈余、张耳一体有功于赵。」

项羽以陈余不从入关,

闻其在南皮,

即以南皮旁三县以封之,

而徙赵王歇王代。

# src: SHIJI 89.71, ed. Zhonghuashuju p. 2581#2; Wang Liqi 2008f; tr. Watson 1961, Vol 1, p182

# dating: 6220

张耳之国,

陈余愈益怒,

曰:

「张耳与余功等也,

今张耳王,

余独侯,

此项羽不平。」

# src: SHIJI 89.72, ed. Zhonghuashuju p. 2581#2; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p182

# dating: 6220

及齐王田荣畔楚,

陈余乃使夏说说田荣曰:

「项羽为天下宰不平,

尽王诸将善地,

徙故王王恶地,

今赵王乃居代!

愿王假臣兵,

请以南皮为捍蔽。」

# src: SHIJI 89.73, ed. Zhonghuashuju p. 2581#2; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p182f

# dating: 6220

田荣欲树党于赵以反楚,

乃遣兵从陈余。

陈余因悉三县兵袭常山王张耳。

张耳败走,

# src: SHIJI 89.74, ed. Zhonghuashuju p. 2581#2; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183

# dating: 6220

念诸侯无可归者,

曰:

「汉王与我有旧故,

而项羽又彊,

立我,

我欲之楚。」

# src: SHIJI 89.75, ed. Zhonghuashuju p. 2581#2; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183

# dating: 6220

甘公曰:

「汉王之入关,

五星聚东井。

东井者,

秦分也。

先至必霸。

楚虽彊,

后必属汉。」

# src: SHIJI 89.76, ed. Zhonghuashuju p. 2581#2; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183

# dating: 6220

故耳走汉。

汉王亦还定三秦,

方围章邯废丘。

张耳谒汉王,

汉王厚遇之。

# src: SHIJI 89.77, ed. Zhonghuashuju p. 2582; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183

# dating: 6220

陈余已败张耳,

皆复收赵地,

迎赵王于代,

复为赵王。

赵王德陈余,

立以为代王。

# src: SHIJI 89.78, ed. Zhonghuashuju p. 2582; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183

# dating: 6220

陈余为赵王弱,

国初定,

不之国,

留傅赵王,

而使夏说以相国守代。

# src: SHIJI 89.79, ed. Zhonghuashuju p. 2582; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183

# dating: 6220

汉二年,

东击楚,

使使告赵,

欲与俱。

陈余曰:

「汉杀张耳乃从。」

# src: SHIJI 89.80, ed. Zhonghuashuju p. 2582; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183

# dating: 6220

于是汉王求人类张耳者斩之,

持其头遗陈余。

陈余乃遣兵助汉。

汉之败于彭城西,

陈余亦复觉张耳不死,

即背汉。

# src: SHIJI 89.81, ed. Zhonghuashuju p. 2582; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183f

# dating: 6220

汉三年,

韩信已定魏地,

遣张耳与韩信击破赵井陉,

斩陈余泜水上,

追杀赵王歇襄国。

汉立张耳为赵王。

# src: SHIJI 89.82, ed. Zhonghuashuju p. 2582; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p184

# dating: 6220

汉五年,

张耳薨,

谥为景王。

子敖嗣立为赵王。

高祖长女鲁元公主为赵王敖后。

# src: SHIJI 89.i3, ed. Zhonghuashuju p. 2583; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p184

# dating: 6220

汉七年,

高祖从平城过赵,

赵王朝夕袒鞲蔽,

自上食,

礼甚卑,

有子壻礼。

高祖箕踞詈,

甚慢易之。

# src: SHIJI 89.84, ed. Zhonghuashuju p. 25i3; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p184

# dating: 6220

赵相贯高、赵午等年六十余,

故张耳客也。

生平为气,

乃怒曰:

「吾王孱王也!」

说王曰:

「夫天下豪桀并起,

能者先立。

# src: SHIJI 89.85, ed. Zhonghuashuju p. 2583; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p184

# dating: 6220

今王事高祖甚恭,

而高祖无礼,

请为王杀之!」

# src: SHIJI 89.86, ed. Zhonghuashuju p. 2583; Wang Liqi 2009f; tr. Watson 1961, Vol 1, p184

# dating: 6220

张敖啮其指出血,

曰:

「君何言之误!

且先人亡国,

赖高祖得复国,

德流子孙,

秋豪皆高祖力也。

愿君无复出口。」

# src: SHIJI 89.87, ed. Zhonghuashuju p. 2583; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p184

# dating: 6220

贯高、赵午等十余人皆相谓曰:

「乃吾等非也。

吾王长者,

不倍德。

且吾等义不辱,

今怨高祖辱我王,

故欲杀之,

何乃污王为乎?

令事成归王,

事败独身坐耳。」

# src: SHIJI 89.88, ed. Zhonghuashuju p. 2583-2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p184f

# dating: 6220

汉八年,

上从东垣还,

过赵,

贯高等乃壁人柏人,

要之置厕。

# src: SHIJI 89.89, ed. Zhonghuashuju p. 2583-2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p185

# dating: 6220

上过欲宿,

心动,

问曰:

「县名为何?」

曰:

「柏人。」

「柏人者,

迫于人也!」

不宿而去。

# src: SHIJI 89.90, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p185

# dating: 6220

汉九年,

贯高怨家知其谋,

乃上变告之。

于是上皆并逮捕赵王、贯高等。

# src: SHIJI 89.91, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p185

# dating: 6220

十余人皆争自刭,

贯高独怒骂曰:

「谁令公为之?

今王实无谋,

而并捕王;

公等皆死,

谁白王不反者!」

# src: SHIJI 89.92, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p185

# dating: 6220

乃轞车胶致,

与王诣长安。

治张敖之罪。

上乃诏赵群臣宾客有敢从王皆族。

贯高与客孟舒等十余人,

皆自髡钳,

为王家奴,

从来。

# src: SHIJI 89.93, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p185

# dating: 6220

贯高至,

对狱,

曰:

「独吾属为之,

王实不知。」

吏治榜笞数千,

刺剟,

身无可击者,

终不复言。

# src: SHIJI 89.94, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p185

# dating: 6220

吕后数言张王以鲁元公主故,

不宜有此。

上怒曰:

「使张敖据天下,

岂少而女乎!」

不听。

# src: SHIJI 89.95, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p186

# dating: 6220

廷尉以贯高事辞闻,

上曰:

「壮士!

谁知者,

以私问之。」

# src: SHIJI 89.96, ed. Zhonghuashuju p. 2594; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p186

# dating: 6220

中大夫泄公曰:

「臣之邑子,

素知之。

此固赵国立名义不侵为然诺者也。」

# src: SHIJI 89.97, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p186

# dating: 6220

上使泄公持节问之箯舆前。

仰视曰:

「泄公邪?」

泄公劳苦如生平驩,

与语,

问张王果有计谋不。

# src: SHIJI 89.98, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p186

# dating: 6220

高曰:

「人情宁不各爱其父母妻子乎?

今吾三族皆以论死,

岂以王易吾亲哉!

顾为王实不反,

独吾等为之。」

具道本指所以为者王不知状。

# src: SHIJI 89.99, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p186

# dating: 6220

于是泄公入,

具以报,

上乃赦赵王。

# src: SHIJI 89.100, ed. Zhonghuashuju p. 2585#1; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p186

# dating: 6220

上贤贯高为人能立然诺,

使泄公具告之,

曰:

「张王已出。」

因赦贯高。

贯高喜曰:

「吾王审出乎?」

# src: SHIJI 89.101, ed. Zhonghuashuju p. 2585#1; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p186

# dating: 6220

泄公曰:

「然。」

泄公曰:

「上多足下,

故赦足下。」

# src: SHIJI 89.102, ed. Zhonghuashuju p. 2585#1; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p186f

# dating: 6220

贯高曰:

「所以不死一身无余者,

白张王不反也。

今王已出,

吾责已塞,

死不恨矣。

且人臣有篡杀之名,

何面目复事上哉!

纵上不杀我,

我不愧于心乎?」

# src: SHIJI 89.103, ed. Zhonghuashuju p. 2585#1; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p187

# dating: 6220

乃仰绝肮,

遂死。

当此之时,

名闻天下。

# src: SHIJI 89.104, ed. Zhonghuashuju p. 2585#2; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p187

# dating: 6220

张敖已出,

以尚鲁元公主故,

封为宣平侯。

于是上贤张王诸客,

以钳奴从张王入关,

无不为诸侯相、郡守者。

及孝惠、

高后、

文帝、孝景时,

张王客子孙皆得为二千石。

# src: SHIJI 89.105, ed. Zhonghuashuju p. 2586#1; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p187

# dating: 6220

张敖,

高后六年薨。

子偃为鲁元王。

以母吕后女故,

吕后封为鲁元王。

元王弱,

兄弟少,

乃封张敖他姬子二人:

寿为乐昌侯,

侈为信都侯。

# src: SHIJI 89.106, ed. Zhonghuashuju p. 2585#2; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p187

# dating: 6220

高后崩,

诸吕无道,

大臣诛之,

而废鲁元王及乐昌侯、信都侯。

孝文帝即位,

复封故鲁元王偃为南宫侯,

续张氏。

# src: SHIJI 89.107, ed. Zhonghuashuju p. 2586#2; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p187

# dating: 6220

太史公曰:

张耳、陈余,

世传所称贤者;

其宾客厮役,

莫非天下俊桀,

所居国无不取卿相者。

# src: SHIJI 89.108, ed. Zhonghuashuju p. 2586#2; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p187f

# dating: 6220

然张耳、陈余始居约时,

相然信以死,

岂顾问哉。

及据国争权,

卒相灭亡,

何卿者相慕用之诚,

后相倍之戾也!

岂非以势利交哉?

# src: SHIJI 89.109, ed. Zhonghuashuju p. 2586#2; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p188

# dating: 6220

名誉虽高,

宾客虽盛,

所由殆与太伯、延陵季子异矣。

# src: SHIJI 90.01, ed. Zhonghuashuju p. 2589; Wang Liqi 2019; tr. Watson 1961, Vol 1, p189

# dating: 6220

史记》其他篇章