张耳陈余列传第二十九
张耳者,
大梁人也。
其少时,
及魏公子毋忌为客。
张耳尝亡命游外黄。
外黄富人女甚美,
嫁庸奴,
亡其夫,
去抵父客。
# src: SHIJI 89.02, ed. Zhonghuashuju p. 2571; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p171
# dating: 6220
父客素知张耳,
乃谓女曰:
「必欲求贤夫,
从张耳。」
女听,
乃卒请决,
嫁之张耳。
# src: SHIJI 89.03, ed. Zhonghuashuju p. 2571; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p171
# dating: 6220
张耳是时脱身游,
女家厚奉给张耳,
张耳以故致千里客。
乃宦魏为外黄令。
名由此益贤。
# src: SHIJI 89.04, ed. Zhonghuashuju p. 2571; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p171
# dating: 6220
陈余者,
亦大梁人也,
好儒术,
数游赵苦陉。
富人公乘氏以其女妻之,
亦知陈余非庸人也。
余年少,
父事张耳,
两人相与为刎颈交。
# src: SHIJI 89.05, ed. Zhonghuashuju p. 2572; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p171f
# dating: 6220
秦之灭大梁也,
张耳家外黄。
高祖为布衣时,
尝数从张耳游,
客数月。
秦灭魏数岁,
已闻此两人魏之名士也,
购求有得张耳千金,
陈余五百金。
张耳、陈余乃变名姓,
俱之陈,
为里监门以自食。
# src: SHIJI 89.06, ed. Zhonghuashuju p. 2572; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p172
# dating: 6220
两人相对。
里吏尝有过笞陈余,
陈余欲起,
张耳蹑之,
使受笞。
吏去,
张耳乃引陈余之桑下而数之曰:
「始吾与公言何如?
今见小辱而欲死一吏乎?」
陈余然之。
# src: SHIJI 89.07, ed. Zhonghuashuju p. 2572; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p172
# dating: 6220
秦诏书购求两人,
两人亦反用门者以令里中。
# src: SHIJI 89.08, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2003; tr. Watson 1961, Vol 1, p172
# dating: 6220
陈涉起蕲,
至入陈,
兵数万。
张耳、陈余上谒陈涉。
涉及左右生平数闻张耳、陈余贤,
未尝见,
见即大喜。
# src: SHIJI 89.09, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p172
# dating: 6220
陈中豪杰父老乃说陈涉曰:
「将军身被坚执锐,
率士卒以诛暴秦,
复立楚社稷,
存亡继绝,
功德宜为王。
且夫监临天下诸将,
不为王不可,
愿将军立为楚王也。」
# src: SHIJI 89.10, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173
# dating: 6220
陈涉问此两人,
两人对曰:
「夫秦为无道,
破人国家,
灭人社稷,
绝人后世,
罢百姓之力,
尽百姓之财。
# src: SHIJI 89.11, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173
# dating: 6220
将军瞋目张胆,
出万死不顾一生之计,
为天下除残也。
今始至陈而王之,
示天下私。
# src: SHIJI 89.12, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173
# dating: 6220
愿将军毋王,
急引兵而西,
遣人立六国后,
自为树党,
为秦益敌也。
敌多则力分,
与众则兵彊。
# src: SHIJI 89.13, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173
# dating: 6220
如此野无交兵,
县无守城,
诛暴秦,
据咸阳以令诸侯。
诸侯亡而得立,
以德服之,
如此则帝业成矣。
今独王陈,
恐天下解也。」
# src: SHIJI 89.14, ed. Zhonghuashuju p. 2572-2573; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173
# dating: 6220
陈涉不听,
遂立为王。
# src: SHIJI 89.15, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173
# dating: 6220
陈余乃复说陈王曰:
「大王举梁、楚而西,
务在入关,
未及收河北也。
臣尝游赵,
知其豪桀及地形,
愿请奇兵北略赵地。」
# src: SHIJI 89.16, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173
# dating: 6220
于是陈王以故所善陈人武臣为将军,
邵骚为护军,
以张耳、陈余为左右校尉,
予卒三千人,
北略赵地。
# src: SHIJI 89.17, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p173f
# dating: 6220
武臣等从白马渡河,
至诸县,
说其豪桀曰:
「秦为乱政虐刑以残贼天下,
数十年矣。
# src: SHIJI 89.18, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p174
# dating: 6220
北有长城之役,
南有五岭之戍,
外内骚动,
百姓罢敝,
头会箕敛,
以供军费,
财匮力尽,
民不聊生。
重之以苛法峻刑,
使天下父子不相安。
# src: SHIJI 89.19, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p174
# dating: 6220
陈王奋臂为天下倡始,
王楚之地,
方二千里,
莫不响应,
家自为怒,
人自为鬭,
各报其怨而攻其雠,
县杀其令丞,
郡杀其守尉。
# src: SHIJI 89.20, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p174
# dating: 6220
今已张大楚,
王陈,
使吴广、周文将卒百万西击秦。
于此时而不成封侯之业者,
非人豪也。
诸君试相与计之!
夫天下同心而苦秦久矣。
因天下之力而攻无道之君,
报父兄之怨而成割地有土之业,
此士之一时也。」
# src: SHIJI 89.21, ed. Zhonghuashuju p. 2573-2574; Wang Liqi 2004; tr. Watson 1961, Vol 1, p174
# dating: 6220
豪桀皆然其言。
乃行收兵,
得数万人,
号武臣为武信君。
下赵十城,
余皆城守,
莫肯下。
# src: SHIJI 89.22, ed. Zhonghuashuju p. 2574; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p174
# dating: 6220
乃引兵东北击范阳。
范阳人蒯通说范阳令曰:
「窃闻公之将死,
故吊。
虽然,
贺公得通而生。」
范阳令曰:
「何以吊之?」
# src: SHIJI 89.23, ed. Zhonghuashuju p. 2574; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p174f
# dating: 6220
对曰:
「秦法重,
足下为范阳令十年矣,
杀人之父,
孤人之子,
断人之足,
黥人之首,
不可胜数。
然而慈父孝子莫敢倳刃公之腹中者,
畏秦法耳。
# src: SHIJI 89.24, ed. Zhonghuashuju p. 2574; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p175
# dating: 6220
今天下大乱,
秦法不施,
然则慈父孝子且倳刃公之腹中以成其名,
此臣之所以吊公也。
# src: SHIJI 89.25, ed. Zhonghuashuju p. 2574; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p175
# dating: 6220
今诸侯畔秦矣,
武信君兵且至,
而君坚守范阳,
少年皆争杀君,
下武信君。
君急遣臣见武信君,
可转祸为福,
在今矣。」
# src: SHIJI 89.26, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p175
# dating: 6220
范阳令乃使蒯通见武信君曰:
「足下必将战胜然后略地,
攻得然后下城,
臣窃以为过矣。
诚听臣之计,
可不攻而降城,
不战而略地,
传檄而千里定,
可乎?」
# src: SHIJI 89.27, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p175
# dating: 6220
武信君曰:
「何谓也?」
蒯通曰:
「今范阳令宜整顿其士卒以守战者也,
怯而畏死,
贪而重富贵,
故欲先天下降,
畏君以为秦所置吏,
诛杀如前十城也。
# src: SHIJI 89.28, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p175
# dating: 6220
然今范阳少年亦方杀其令,
自以城距君。
君何不赍臣侯印,
拜范阳令,
范阳令则以城下君,
少年亦不敢杀其令。
令范阳令乘朱轮华毂,
使驱驰燕、赵郊。
# src: SHIJI 89.29, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p175f
# dating: 6220
燕、赵郊见之,
皆曰此范阳令,
先下者也,
即喜矣,
燕、赵城可毋战而降也。
此臣之所谓传檄而千里定者也。」
# src: SHIJI 89.30, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2005; tr. Watson 1961, Vol 1, p176
# dating: 6220
武信君从其计,
因使蒯通赐范阳令侯印。
赵地闻之,
不战以城下者三十余城。
至邯郸,
张耳、陈余闻周章军入关,
至戏却;
# src: SHIJI 89.31, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2005f; tr. Watson 1961, Vol 1, p176
# dating: 6220
又闻诸将为陈王徇地,
多以谗毁得罪诛,
怨陈王不用其䇲不以为将而以为校尉。
乃说武臣曰:
「陈王起蕲,
至陈而王,
非必立六国后。
将军今以三千人下赵数十城,
独介居河北,
不王无以填之。
# src: SHIJI 89.32, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p176
# dating: 6220
且陈王听谗,
还报,
恐不脱于祸。
又不如立其兄弟;
不,
即立赵后。
将军毋失时,
时闲不容息。」
# src: SHIJI 89.33, ed. Zhonghuashuju p. 2575-2576; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p176
# dating: 6220
武臣乃听之,
遂立为赵王。
以陈余为大将军,
张耳为右丞相,
邵骚为左丞相。
# src: SHIJI 89.34, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p176f
# dating: 6220
使人报陈王,
陈王大怒,
欲尽族武臣等家,
而发兵击赵。
陈王相国房君谏曰:
「秦未亡而诛武臣等家,
此又生一秦也。
不如因而贺之,
使急引兵西击秦。」
# src: SHIJI 89.36, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p177
# dating: 6220
陈王然之,
从其计,
徙击武臣等家宫中,
封张耳子敖为成都君。
陈王使使者贺赵,
令趣发兵西入关。
张耳、陈余说武臣曰:
「王王赵,
非楚意,
特以计贺王。
楚已灭秦,
必加兵于赵。
愿王毋西兵,
北徇燕、代,
南收河内以自广。
# src: SHIJI 89.37, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p177
# dating: 6220
赵南据大河,
北有燕、代,
楚虽胜秦,
必不敢制赵。」
# src: SHIJI 89.38, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p177
# dating: 6220
赵王以为然,
因不西兵,
而使韩广略燕,
李良略常山,
张黡略上党。
# src: SHIJI 89.39, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p177
# dating: 6220
韩广至燕,
燕人因立广为燕王。
赵王乃与张耳、陈余北略地燕界。
赵王闲出,
为燕军所得。
燕将囚之,
欲与分赵地半,
乃归王。
使者往,
燕辄杀之以求地。
# src: SHIJI 89.40, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p177
# dating: 6220
张耳、陈余患之。
有厮养卒谢其舍中曰:
「吾为公说燕,
与赵王载归。」
# src: SHIJI 89.41, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p177f
# dating: 6220
舍中皆笑曰:
「使者往十余辈,
辄死,
若何以能得王?」
乃走燕壁。
燕将见之,
问燕将曰:
「知臣何欲?」
燕将曰:
「若欲得赵王耳。」
# src: SHIJI 89.42, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p178
# dating: 6220
曰:
「君知张耳、陈余何如人也?」
燕将曰:
「贤人也。」
曰:
「知其志何欲?」
曰:
「欲得其王耳。」
# src: SHIJI 89.43, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006; tr. Watson 1961, Vol 1, p178
# dating: 6220
赵养卒乃笑曰:
「君未知此两人所欲也。
夫武臣、
张耳、陈余杖马箠下赵数十城,
此亦各欲南面而王,
岂欲为卿相终己邪?
夫臣与主岂可同日而道哉,
顾其势初定,
未敢参分而王,
且以少长先立武臣为王,
以持赵心。
# src: SHIJI 89.44, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2006f; tr. Watson 1961, Vol 1, p178
# dating: 6220
今赵地已服,
此两人亦欲分赵而王,
时未可耳。
今君乃囚赵王。
此两人名为求赵王,
实欲燕杀之,
此两人分赵自立。
# src: SHIJI 89.45, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p178
# dating: 6220
夫以一赵尚易燕,
况以两贤王左提右挈,
而责杀王之罪,
灭燕易矣。」
# src: SHIJI 89.46, ed. Zhonghuashuju p. 2576-2577; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p178
# dating: 6220
燕将以为然,
乃归赵王,
养卒为御而归。
# src: SHIJI 89.47, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p178
# dating: 6220
李良已定常山,
还报,
赵王复使良略太原。
至石邑,
秦兵塞井陉,
未能前。
# src: SHIJI 89.48, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p178f
# dating: 6220
秦将诈称二世使人遗李良书,
不封,
曰:
「良尝事我得显幸。
良诚能反赵为秦,
赦良罪,
贵良。」
# src: SHIJI 89.49, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p179
# dating: 6220
良得书,
疑不信。
乃还之邯郸,
益请兵。
未至,
道逢赵王姊出饮,
从百余骑。
李良望见,
以为王,
伏谒道旁。
# src: SHIJI 89.50, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p179
# dating: 6220
王姊醉,
不知其将,
使骑谢李良。
李良素贵,
起,
惭其从官。
# src: SHIJI 89.51, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p179
# dating: 6220
从官有一人曰:
「天下畔秦,
能者先立。
且赵王素出将军下,
今女儿乃不为将军下车,
请追杀之。」
# src: SHIJI 89.52, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p179
# dating: 6220
李良已得秦书,
固欲反赵,
未决,
因此怒,
遣人追杀王姊道中,
乃遂将其兵袭邯郸。
邯郸不知,
竟杀武臣、邵骚。
赵人多为张耳、陈余耳目者,
以故得脱出。
# src: SHIJI 89.53, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p179
# dating: 6220
收其兵,
得数万人。
客有说张耳曰:
「两君羁旅,
而欲附赵,
难;
独立赵后,
扶以义,
可就功。」
# src: SHIJI 89.54, ed. Zhonghuashuju p. 2577-2578; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p179f
# dating: 6220
乃求得赵歇,
立为赵王,
居信都。
李良进兵击陈余,
陈余败李良,
李良走归章邯。
# src: SHIJI 89.55, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p180
# dating: 6220
章邯引兵至邯郸,
皆徙其民河内,
夷其城郭。
张耳与赵王歇走入巨鹿城,
王离围之。
陈余北收常山兵,
得数万人,
军巨鹿北。
章邯军巨鹿南棘原,
筑甬道属河,
饷王离。
王离兵食多,
急攻巨鹿。
# src: SHIJI 89.56, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p180
# dating: 6220
巨鹿城中食尽兵少,
张耳数使人召前陈余,
陈余自度兵少,
不敌秦,
不敢前。
数月,
# src: SHIJI 89.57, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p180
# dating: 6220
张耳大怒,
怨陈余,
使张黡、陈泽往让陈余曰:
「始吾与公为刎颈交,
今王与耳旦暮且死,
而公拥兵数万,
不肯相救,
安在其相为死!
# src: SHIJI 89.58, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p180
# dating: 6220
苟必信,
胡不赴秦军俱死?
且有十一二相全。」
# src: SHIJI 89.59, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p180
# dating: 6220
陈余曰:
「吾度前终不能救赵,
徒尽亡军。
且余所以不俱死,
欲为赵王、张君报秦。
今必俱死,
如以肉委饿虎,
何益?」
# src: SHIJI 89.60, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007; tr. Watson 1961, Vol 1, p180
# dating: 6220
张黡、陈泽曰:
「事已急,
要以俱死立信,
安知后虑!」
# src: SHIJI 89.61, ed. Zhonghuashuju p. 2578-2579; Wang Liqi 2007f; tr. Watson 1961, Vol 1, p181
# dating: 6220
陈余曰:
「吾死顾以为无益。
必如公言。」
乃使五千人令张黡、陈泽先尝秦军,
至皆没。
# src: SHIJI 89.62, ed. Zhonghuashuju p. 2579; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p181
# dating: 6220
当是时,
燕、齐、楚闻赵急,
皆来救。
张敖亦北收代兵,
得万余人,
来,
皆璧余旁,
未敢击秦。
# src: SHIJI 89.63, ed. Zhonghuashuju p. 2579; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p181
# dating: 6220
项羽兵数绝章邯甬道,
王离军乏食,
项羽悉引兵渡河,
遂破章邯。
章邯引兵解,
诸侯军乃敢击围巨鹿秦军,
遂虏王离。
涉闲自杀。
卒存巨鹿者,
楚力也。
# src: SHIJI 89.64, ed. Zhonghuashuju p. 2580#1; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p181
# dating: 6220
于是赵王歇、张耳乃得出巨鹿,
谢诸侯。
张耳与陈余相见,
责让陈余以不肯救赵,
及问张黡、陈泽所在。
# src: SHIJI 89.65, ed. Zhonghuashuju p. 2580#1; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p181
# dating: 6220
陈余怒曰:
「张黡、陈泽以必死责臣,
臣使将五千人先尝秦军,
皆没不出。」
# src: SHIJI 89.66, ed. Zhonghuashuju p. 2580#1; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p181
# dating: 6220
张耳不信,
以为杀之,
数问陈余。
陈余怒曰:
「不意君之望臣深也!
岂以臣为重去将哉?」
乃脱解印绶,
推予张耳。
张耳亦愕不受。
# src: SHIJI 89.67, ed. Zhonghuashuju p. 2580#1; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p181
# dating: 6220
陈余起如厕。
客有说张耳曰:
「臣闻『天与不取,
反受其咎』。
今陈将军与君印,
君不受,
反天不祥。
急取之!」
# src: SHIJI 89.68, ed. Zhonghuashuju p. 2580#1; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p182
# dating: 6220
张耳乃佩其印,
收其麾下。
而陈余还,
亦望张耳不襄,
遂趋出。
张耳遂收其兵。
陈余独与麾下所善数百人之河上泽中渔猎。
由此陈余、张耳遂有却。
# src: SHIJI 89.69, ed. Zhonghuashuju p. 2580#2; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p182
# dating: 6220
赵王歇复居信都。
张耳从项羽诸侯入关。
汉元年二月,
项羽立诸侯王,
张耳雅游,
人多为之言,
项羽亦素数闻张耳贤,
乃分赵立张耳为常山王,
治信都。
信都更名襄国。
# src: SHIJI 89.70, ed. Zhonghuashuju p. 2581#1; Wang Liqi 2008; tr. Watson 1961, Vol 1, p182
# dating: 6220
陈余客多说项羽曰:
「陈余、张耳一体有功于赵。」
项羽以陈余不从入关,
闻其在南皮,
即以南皮旁三县以封之,
而徙赵王歇王代。
# src: SHIJI 89.71, ed. Zhonghuashuju p. 2581#2; Wang Liqi 2008f; tr. Watson 1961, Vol 1, p182
# dating: 6220
张耳之国,
陈余愈益怒,
曰:
「张耳与余功等也,
今张耳王,
余独侯,
此项羽不平。」
# src: SHIJI 89.72, ed. Zhonghuashuju p. 2581#2; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p182
# dating: 6220
及齐王田荣畔楚,
陈余乃使夏说说田荣曰:
「项羽为天下宰不平,
尽王诸将善地,
徙故王王恶地,
今赵王乃居代!
愿王假臣兵,
请以南皮为捍蔽。」
# src: SHIJI 89.73, ed. Zhonghuashuju p. 2581#2; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p182f
# dating: 6220
田荣欲树党于赵以反楚,
乃遣兵从陈余。
陈余因悉三县兵袭常山王张耳。
张耳败走,
# src: SHIJI 89.74, ed. Zhonghuashuju p. 2581#2; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183
# dating: 6220
念诸侯无可归者,
曰:
「汉王与我有旧故,
而项羽又彊,
立我,
我欲之楚。」
# src: SHIJI 89.75, ed. Zhonghuashuju p. 2581#2; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183
# dating: 6220
甘公曰:
「汉王之入关,
五星聚东井。
东井者,
秦分也。
先至必霸。
楚虽彊,
后必属汉。」
# src: SHIJI 89.76, ed. Zhonghuashuju p. 2581#2; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183
# dating: 6220
故耳走汉。
汉王亦还定三秦,
方围章邯废丘。
张耳谒汉王,
汉王厚遇之。
# src: SHIJI 89.77, ed. Zhonghuashuju p. 2582; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183
# dating: 6220
陈余已败张耳,
皆复收赵地,
迎赵王于代,
复为赵王。
赵王德陈余,
立以为代王。
# src: SHIJI 89.78, ed. Zhonghuashuju p. 2582; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183
# dating: 6220
陈余为赵王弱,
国初定,
不之国,
留傅赵王,
而使夏说以相国守代。
# src: SHIJI 89.79, ed. Zhonghuashuju p. 2582; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183
# dating: 6220
汉二年,
东击楚,
使使告赵,
欲与俱。
陈余曰:
「汉杀张耳乃从。」
# src: SHIJI 89.80, ed. Zhonghuashuju p. 2582; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183
# dating: 6220
于是汉王求人类张耳者斩之,
持其头遗陈余。
陈余乃遣兵助汉。
汉之败于彭城西,
陈余亦复觉张耳不死,
即背汉。
# src: SHIJI 89.81, ed. Zhonghuashuju p. 2582; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p183f
# dating: 6220
汉三年,
韩信已定魏地,
遣张耳与韩信击破赵井陉,
斩陈余泜水上,
追杀赵王歇襄国。
汉立张耳为赵王。
# src: SHIJI 89.82, ed. Zhonghuashuju p. 2582; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p184
# dating: 6220
汉五年,
张耳薨,
谥为景王。
子敖嗣立为赵王。
高祖长女鲁元公主为赵王敖后。
# src: SHIJI 89.i3, ed. Zhonghuashuju p. 2583; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p184
# dating: 6220
汉七年,
高祖从平城过赵,
赵王朝夕袒鞲蔽,
自上食,
礼甚卑,
有子壻礼。
高祖箕踞詈,
甚慢易之。
# src: SHIJI 89.84, ed. Zhonghuashuju p. 25i3; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p184
# dating: 6220
赵相贯高、赵午等年六十余,
故张耳客也。
生平为气,
乃怒曰:
「吾王孱王也!」
说王曰:
「夫天下豪桀并起,
能者先立。
# src: SHIJI 89.85, ed. Zhonghuashuju p. 2583; Wang Liqi 2009; tr. Watson 1961, Vol 1, p184
# dating: 6220
今王事高祖甚恭,
而高祖无礼,
请为王杀之!」
# src: SHIJI 89.86, ed. Zhonghuashuju p. 2583; Wang Liqi 2009f; tr. Watson 1961, Vol 1, p184
# dating: 6220
张敖啮其指出血,
曰:
「君何言之误!
且先人亡国,
赖高祖得复国,
德流子孙,
秋豪皆高祖力也。
愿君无复出口。」
# src: SHIJI 89.87, ed. Zhonghuashuju p. 2583; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p184
# dating: 6220
贯高、赵午等十余人皆相谓曰:
「乃吾等非也。
吾王长者,
不倍德。
且吾等义不辱,
今怨高祖辱我王,
故欲杀之,
何乃污王为乎?
令事成归王,
事败独身坐耳。」
# src: SHIJI 89.88, ed. Zhonghuashuju p. 2583-2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p184f
# dating: 6220
汉八年,
上从东垣还,
过赵,
贯高等乃壁人柏人,
要之置厕。
# src: SHIJI 89.89, ed. Zhonghuashuju p. 2583-2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p185
# dating: 6220
上过欲宿,
心动,
问曰:
「县名为何?」
曰:
「柏人。」
「柏人者,
迫于人也!」
不宿而去。
# src: SHIJI 89.90, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p185
# dating: 6220
汉九年,
贯高怨家知其谋,
乃上变告之。
于是上皆并逮捕赵王、贯高等。
# src: SHIJI 89.91, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p185
# dating: 6220
十余人皆争自刭,
贯高独怒骂曰:
「谁令公为之?
今王实无谋,
而并捕王;
公等皆死,
谁白王不反者!」
# src: SHIJI 89.92, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p185
# dating: 6220
乃轞车胶致,
与王诣长安。
治张敖之罪。
上乃诏赵群臣宾客有敢从王皆族。
贯高与客孟舒等十余人,
皆自髡钳,
为王家奴,
从来。
# src: SHIJI 89.93, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p185
# dating: 6220
贯高至,
对狱,
曰:
「独吾属为之,
王实不知。」
吏治榜笞数千,
刺剟,
身无可击者,
终不复言。
# src: SHIJI 89.94, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p185
# dating: 6220
吕后数言张王以鲁元公主故,
不宜有此。
上怒曰:
「使张敖据天下,
岂少而女乎!」
不听。
# src: SHIJI 89.95, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p186
# dating: 6220
廷尉以贯高事辞闻,
上曰:
「壮士!
谁知者,
以私问之。」
# src: SHIJI 89.96, ed. Zhonghuashuju p. 2594; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p186
# dating: 6220
中大夫泄公曰:
「臣之邑子,
素知之。
此固赵国立名义不侵为然诺者也。」
# src: SHIJI 89.97, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p186
# dating: 6220
上使泄公持节问之箯舆前。
仰视曰:
「泄公邪?」
泄公劳苦如生平驩,
与语,
问张王果有计谋不。
# src: SHIJI 89.98, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p186
# dating: 6220
高曰:
「人情宁不各爱其父母妻子乎?
今吾三族皆以论死,
岂以王易吾亲哉!
顾为王实不反,
独吾等为之。」
具道本指所以为者王不知状。
# src: SHIJI 89.99, ed. Zhonghuashuju p. 2584; Wang Liqi 2010; tr. Watson 1961, Vol 1, p186
# dating: 6220
于是泄公入,
具以报,
上乃赦赵王。
# src: SHIJI 89.100, ed. Zhonghuashuju p. 2585#1; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p186
# dating: 6220
上贤贯高为人能立然诺,
使泄公具告之,
曰:
「张王已出。」
因赦贯高。
贯高喜曰:
「吾王审出乎?」
# src: SHIJI 89.101, ed. Zhonghuashuju p. 2585#1; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p186
# dating: 6220
泄公曰:
「然。」
泄公曰:
「上多足下,
故赦足下。」
# src: SHIJI 89.102, ed. Zhonghuashuju p. 2585#1; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p186f
# dating: 6220
贯高曰:
「所以不死一身无余者,
白张王不反也。
今王已出,
吾责已塞,
死不恨矣。
且人臣有篡杀之名,
何面目复事上哉!
纵上不杀我,
我不愧于心乎?」
# src: SHIJI 89.103, ed. Zhonghuashuju p. 2585#1; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p187
# dating: 6220
乃仰绝肮,
遂死。
当此之时,
名闻天下。
# src: SHIJI 89.104, ed. Zhonghuashuju p. 2585#2; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p187
# dating: 6220
张敖已出,
以尚鲁元公主故,
封为宣平侯。
于是上贤张王诸客,
以钳奴从张王入关,
无不为诸侯相、郡守者。
及孝惠、
高后、
文帝、孝景时,
张王客子孙皆得为二千石。
# src: SHIJI 89.105, ed. Zhonghuashuju p. 2586#1; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p187
# dating: 6220
张敖,
高后六年薨。
子偃为鲁元王。
以母吕后女故,
吕后封为鲁元王。
元王弱,
兄弟少,
乃封张敖他姬子二人:
寿为乐昌侯,
侈为信都侯。
# src: SHIJI 89.106, ed. Zhonghuashuju p. 2585#2; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p187
# dating: 6220
高后崩,
诸吕无道,
大臣诛之,
而废鲁元王及乐昌侯、信都侯。
孝文帝即位,
复封故鲁元王偃为南宫侯,
续张氏。
# src: SHIJI 89.107, ed. Zhonghuashuju p. 2586#2; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p187
# dating: 6220
太史公曰:
张耳、陈余,
世传所称贤者;
其宾客厮役,
莫非天下俊桀,
所居国无不取卿相者。
# src: SHIJI 89.108, ed. Zhonghuashuju p. 2586#2; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p187f
# dating: 6220
然张耳、陈余始居约时,
相然信以死,
岂顾问哉。
及据国争权,
卒相灭亡,
何卿者相慕用之诚,
后相倍之戾也!
岂非以势利交哉?
# src: SHIJI 89.109, ed. Zhonghuashuju p. 2586#2; Wang Liqi 2011; tr. Watson 1961, Vol 1, p188
# dating: 6220
名誉虽高,
宾客虽盛,
所由殆与太伯、延陵季子异矣。
# src: SHIJI 90.01, ed. Zhonghuashuju p. 2589; Wang Liqi 2019; tr. Watson 1961, Vol 1, p189
# dating: 6220