张释之冯唐列传第四十二
张廷尉释之者,
堵阳人也,字季。
有兄仲同居。
以訾为骑郎,
事孝文帝,
十岁不得调,
无所知名。
# src: SHIJI 102.1.2 2751; Wang Liqi 2179;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.467
# dating: 6220
释之曰:
「久宦
减仲之产,
不遂。」
欲自免归。
中郎将袁盎知其贤,
惜其去,
乃请徙释之补谒者。
释之既朝毕,
因前言便宜事。
# src: SHIJI 102.1.3 2751; Wang Liqi 2179;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.467
# dating: 6220
文帝曰:「卑之,
毋甚高论,
令今可施行也。」
于是释之言秦汉之闲事,
秦所以失
而汉所以兴者久之。
文帝称善,
乃拜释之为谒者仆射。
# src: SHIJI 102.2.1 2752; Wang Liqi 2179;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.468
# dating: 6220
释之从行,
登虎圈。
上问上林尉诸禽兽簿,
十余问,
尉左右视,
尽不能对。
虎圈啬夫从旁代尉
对上所问禽兽簿甚悉,
# src: SHIJI 102.2.2 2752; Wang Liqi 2179;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.468
# dating: 6220
欲以观其能
口对响应无穷者。
文帝曰︰
「吏不当若是邪?
尉无赖!」
乃诏释之
拜啬夫为上林令。
释之久之前曰:
「陛下以绛侯周勃何如人也?」
# src: SHIJI 102.2.3 2752; Wang Liqi 2179;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.468
# dating: 6220
上曰:「长者也。」
又复问:
「东阳侯张相如何如人也?」
上复曰:
「长者。」
释之曰:
「夫绛侯、东阳侯称为长者,
此两人言事
曾不能出口,
岂斅此啬夫谍谍利口捷给哉!
# src: SHIJI 102.2.4 2752; Wang Liqi 2179;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.468
# dating: 6220
且秦以任刀笔之吏,
吏争以亟疾苛
察相高,
然其敝徒文具耳,
无恻隐之实。
以故不闻其过,
陵迟而至于二世,
天下土崩。
# src: SHIJI 102.2.5 2752; Wang Liqi 2179;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.468
# dating: 6220
今陛下以啬夫口辩而超迁之,
臣恐天下随风靡靡,
争为口辩
而无其实。
且下之化上
疾于景响,
举错不可不审也。」
文帝曰:「善。」
乃止不拜啬夫。
# src: SHIJI 102.3.1 2753; Wang Liqi 2180;Takigawa 5; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.468
# dating: 6220
上就车,
召释之参乘,
徐行,
问释之秦之敝。
具以质言。
至宫,
上拜释之为公车令。
# src: SHIJI 102.4.1 2753; Wang Liqi 2180;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.469
# dating: 6220
顷之,
太子与梁王共车入朝,
不下司马门,
于是释之追止太子、梁王
无得入
殿门。
遂劾不下公门不敬,
奏之。
# src: SHIJI 102.4.2 2753; Wang Liqi 2180;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.469
# dating: 6220
薄太后闻之,
文帝免冠
谢曰:
「教儿子不谨。」
薄太后乃使使承诏
赦太子、梁王,
然后得入。
文帝由是奇释之,
拜为中大夫。
# src: SHIJI 102.5.1 2753; Wang Liqi 21i1;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.469
# dating: 6220
顷之,
至中郎将。
从行至霸陵,
居北临厕。
是时慎夫人从,
上指示慎夫人新丰道,
曰:
「此走邯郸道也。」
# src: SHIJI 102.5.2 2753; Wang Liqi 21i1;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.469
# dating: 6220
使慎夫人鼓瑟,
上自倚瑟而歌,
意惨凄悲怀,
顾谓群臣曰:
「嗟乎!
以北山石为椁,
用纻挐斮陈,
蕠漆其闲,
岂可动哉!」
# src: SHIJI 102.5.3 2753; Wang Liqi 21i1;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.469
# dating: 6220
左右皆曰:「善。」
释之前进曰:
「使其中有可欲者,
虽锢南山犹有郄;
使其中无可欲者,
虽无石椁,
又何戚焉!」
文帝称善。
其后拜释之为廷尉。
# src: SHIJI 102.6.1 275455; Wang Liqi 21i1;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470
# dating: 6220
顷之,
上行出
中渭桥,
有一人从桥下走出,
乘舆马惊。
于是使骑捕,
属之廷尉。
# src: SHIJI 102.6.2 275455; Wang Liqi 21i1;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470
# dating: 6220
释之治问。
曰:
「县人来,
闻跸,
匿桥下。
久之,
以为行已过,
即出,
见乘舆车骑,
即走耳。」
廷尉奏当,
一人犯跸,
当罚金。
# src: SHIJI 102.6.3 275455; Wang Liqi 21i1;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470
# dating: 6220
文帝怒曰:
「此人亲惊吾马,
吾马赖柔和,
令他马,
固不败伤我乎?
而廷尉乃当之罚金!」
# src: SHIJI 102.6.4 275455; Wang Liqi 21i1;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470
# dating: 6220
释之曰:
「法者天子所与天下公共也。
今法如此
而更重之,
是法不信于民也。
且方其时,
上使立诛之
则已。
# src: SHIJI 102.6.5 275455; Wang Liqi 21i1;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470
# dating: 6220
今既下廷尉,
廷尉,
天下之平也,
一倾而
天下用法
皆为轻重,
民安所措其手足?
唯陛下察之。」
良久,
上曰:
「廷尉当是也。」
# src: SHIJI 102.7.1 2755; Wang Liqi 21i2;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470
# dating: 6220
其后有人盗
高庙坐前玉环,
捕得,
文帝怒,
下廷尉治。
释之案律盗
宗庙服御物者为奏,
奏当弃市。
# src: SHIJI 102.7.2 2755; Wang Liqi 21i2;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470
# dating: 6220
上大怒曰︰
「人之无道,
乃盗先帝庙器,
吾属廷尉者,
欲致之族,
而君以法奏之,
非吾所以
共承宗庙意也。」
# src: SHIJI 102.7.3 2755; Wang Liqi 21i2;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.471
# dating: 6220
释之免冠顿首谢曰︰
「法如是足也。
且罪等,
然以逆顺为差。
今盗宗庙器而族之,
有如万分之一,
假令愚民取长陵一抔土,
陛下何以加其法乎?」
# src: SHIJI 102.7.4 2755; Wang Liqi 21i2;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.471
# dating: 6220
久之,
文帝与太后言之,
乃许廷尉当。
是时,
中尉条侯周亚夫与梁相
山都侯王恬开
见释之持议平,
乃结为亲友。
张廷尉由此天下称之。
# src: SHIJI 102.8.1 2756; Wang Liqi 21i3;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.471
# dating: 6220
后文帝崩,
景帝立,
释之恐,
称病。
欲免去,
惧大诛至;
欲见谢,
则未知何如。
用王生计,
卒见谢,
景帝不过也。
# src: SHIJI 102.9.1 2756; Wang Liqi 21i3;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.471
# dating: 6220
王生者,
善为黄老言,
处士也。
尝召居廷中,
三公九卿尽会立,
王生老人,
曰
「吾韤解」,
顾谓张廷尉:
「为我结韤!」
释之跪而结之。
# src: SHIJI 102.9.2 2756; Wang Liqi 21i3;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.472
# dating: 6220
既已,
人或谓王生曰︰
「独柰何廷辱
张廷尉,
使跪结韤?」
王生曰︰
「吾老且残,
自度终无益于张廷尉。
# src: SHIJI 102.9.3 2756; Wang Liqi 21i3;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.472
# dating: 6220
张廷尉方今天下名臣,
吾故聊辱廷尉,
使跪结韤,
欲以重之。」
诸公闻之,
贤王生而重张廷尉。
# src: SHIJI 102.10.1 275657; Wang Liqi 21i3;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.472
# dating: 6220
张廷尉事景帝
岁余,
为淮南王相,
犹尚以前过也。
久之,
释之卒。
其子曰张挚,
字长公,
官至大夫,
免。
以不能取容当世,
故终身不仕。
# src: SHIJI 102.11.1 2757; Wang Liqi 21i3;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.472
# dating: 6220
冯唐者,
其大父赵人。
父徙代。
汉兴徙安陵。
唐以孝着,
为中郎署长,事文帝。
文帝辇过,
问唐曰︰
# src: SHIJI 102.11.2 2757; Wang Liqi 21i3;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.472
# dating: 6220
「父老何自为郎?
家安在?」
唐具以实对。
文帝曰︰
「吾居代时,
吾尚食监高袪数为我言
赵李齐之贤,
战于巨鹿下。
今吾每饭,
意未尝不在巨鹿也。
父知之乎?」
# src: SHIJI 102.11.3 2757; Wang Liqi 21i3;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.473
# dating: 6220
唐对曰︰
「尚不如廉颇、李牧之为将也。」
上曰︰「何以?」
唐曰︰
「臣大父在赵时,
为官卒率将,
善李牧。
臣父故为代相,
善赵将李齐,
知其为人也。」
# src: SHIJI 102.11.4 2757; Wang Liqi 21i4;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.473
# dating: 6220
上既闻廉颇、
李牧为人,
良说,而搏髀曰︰
「嗟乎!
吾独不得廉颇、李牧时为吾将,
吾岂忧匈奴哉!」
唐曰︰「主臣!
陛下虽得廉颇、李牧,
弗能用也。」
# src: SHIJI 102.11.5 2757; Wang Liqi 21i4;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.473
# dating: 6220
上怒,
起入禁中。
良久,
召唐让曰︰
「公柰何众辱我,
独无闲处乎?」
唐谢曰︰
「鄙人不知忌讳。」
# src: SHIJI 102.12.1 275859; Wang Liqi 21i4;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.473
# dating: 6220
当是之时,
匈奴新大入朝,
杀北地都尉卬。
上以胡寇为意,
乃卒复问唐曰︰
「公何以知吾不能
用廉颇、李牧也?」
# src: SHIJI 102.12.2 275859; Wang Liqi 21i4;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.473
# dating: 6220
唐对曰︰「臣闻
上古王者之遣将也,
跪而推毂,
曰阃以内者,
寡人制之;
阃以外者,
将军制之。
军功
爵赏
皆决于外,
归而奏之。
# src: SHIJI 102.12.3 275859; Wang Liqi 21i4;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.473
# dating: 6220
此非虚言也。
臣大父言,
李牧为赵将居边,
军市之租
皆自用飨士,
赏赐决于外,
不从中扰也。
委任
而责成功,
故李牧乃得尽其智能,
# src: SHIJI 102.12.4 275859; Wang Liqi 21i4;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.474
# dating: 6220
遣选车千三百乘,
彀骑万三千,
百金之士十万,
是以北逐单于,
破东胡,
灭澹林,
西抑彊秦,
南支韩、魏。
当是之时,
赵几霸。
其后会赵王迁立,
其母倡也。
# src: SHIJI 102.12.5 275859; Wang Liqi 21i4;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.474
# dating: 6220
王迁立,
乃用郭开谗,
卒诛李牧,
令颜聚代之。
是以兵破士北,
为秦所禽灭。
# src: SHIJI 102.12.6 275859; Wang Liqi 2185;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.474
# dating: 6220
今臣窃闻魏尚为云中守,
其军市租尽以飨士卒,
出私养钱,
五日一椎牛,
飨宾客军吏舍人,
是以匈奴远避,
不近云中之塞。
# src: SHIJI 102.12.7 275859; Wang Liqi 2185;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.474
# dating: 6220
虏曾一入,
尚率车骑击之,
所杀甚众。
夫士卒尽家人子,
起田中从军,
安知尺籍伍符。
# src: SHIJI 102.12.8 275859; Wang Liqi 2185;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.474
# dating: 6220
终日力战,
斩首捕虏,
上功莫府,一言不相应,
文吏以法绳之。
其赏不行
而吏奉法必用。
臣愚,
以为陛下法太明,
赏太轻,
罚太重。
# src: SHIJI 102.12.9 275859; Wang Liqi 2185;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.474
# dating: 6220
且云中守魏尚坐
上功首虏差六级,
陛下下之吏,
削其爵,
罚作之。
由此言之,
陛下虽得廉颇、
李牧,
弗能用也。
臣诚愚,
触忌讳,死罪死罪!」
# src: SHIJI 102.12.10 275859; Wang Liqi 2185;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.475
# dating: 6220
文帝说。
是日令冯唐持节
赦魏尚,
复以为云中守,
而拜唐为车骑都尉,
主中尉及郡国车士。
# src: SHIJI 102.13.1 2761; Wang Liqi 2186;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.475
# dating: 6220
七年,
景帝立,
以唐为楚相,
免。
武帝立,
求贤良,
举冯唐。
唐时年九十余,
不能复为官,
乃以唐子冯遂为郎。
遂字王孙,
亦奇士,
与余善。
# src: SHIJI 102.14.1 2761; Wang Liqi 2186;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.475
# dating: 6220
太史公曰:
张季之言长者,
守法不阿意;
冯公之论将率,
有味哉!有味哉!
语曰
「不知其人,
视其友」。
二君之所称诵,
可着廊庙。
# src: SHIJI 102.14.2 2761; Wang Liqi 2186;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.475
# dating: 6220
《书》曰
「不偏不党,
王道荡荡;
不党不偏,
王道便便。」
张季、冯公近之矣。
# src: SHIJI 103.1.1 2763; Wang Liqi 2191;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.476
# dating: 6220