汉语典

张释之冯唐列传第四十二

张廷尉释之者,

堵阳人也,字季。

有兄仲同居。

以訾为骑郎,

事孝文帝,

十岁不得调,

无所知名。

# src: SHIJI 102.1.2 2751; Wang Liqi 2179;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.467

# dating: 6220

释之曰:

「久宦

减仲之产,

不遂。」

欲自免归。

中郎将袁盎知其贤,

惜其去,

乃请徙释之补谒者。

释之既朝毕,

因前言便宜事。

# src: SHIJI 102.1.3 2751; Wang Liqi 2179;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.467

# dating: 6220

文帝曰:「卑之,

毋甚高论,

令今可施行也。」

于是释之言秦汉之闲事,

秦所以失

而汉所以兴者久之。

文帝称善,

乃拜释之为谒者仆射。

# src: SHIJI 102.2.1 2752; Wang Liqi 2179;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.468

# dating: 6220

释之从行,

登虎圈。

上问上林尉诸禽兽簿,

十余问,

尉左右视,

尽不能对。

虎圈啬夫从旁代尉

对上所问禽兽簿甚悉,

# src: SHIJI 102.2.2 2752; Wang Liqi 2179;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.468

# dating: 6220

欲以观其能

口对响应无穷者。

文帝曰︰

「吏不当若是邪?

尉无赖!」

乃诏释之

拜啬夫为上林令。

释之久之前曰:

「陛下以绛侯周勃何如人也?」

# src: SHIJI 102.2.3 2752; Wang Liqi 2179;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.468

# dating: 6220

上曰:「长者也。」

又复问:

「东阳侯张相如何如人也?」

上复曰:

「长者。」

释之曰:

「夫绛侯、东阳侯称为长者,

此两人言事

曾不能出口,

岂斅此啬夫谍谍利口捷给哉!

# src: SHIJI 102.2.4 2752; Wang Liqi 2179;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.468

# dating: 6220

且秦以任刀笔之吏,

吏争以亟疾苛

察相高,

然其敝徒文具耳,

无恻隐之实。

以故不闻其过,

陵迟而至于二世,

天下土崩。

# src: SHIJI 102.2.5 2752; Wang Liqi 2179;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.468

# dating: 6220

今陛下以啬夫口辩而超迁之,

臣恐天下随风靡靡,

争为口辩

而无其实。

且下之化上

疾于景响,

举错不可不审也。」

文帝曰:「善。」

乃止不拜啬夫。

# src: SHIJI 102.3.1 2753; Wang Liqi 2180;Takigawa 5; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.468

# dating: 6220

上就车,

召释之参乘,

徐行,

问释之秦之敝。

具以质言。

至宫,

上拜释之为公车令。

# src: SHIJI 102.4.1 2753; Wang Liqi 2180;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.469

# dating: 6220

顷之,

太子与梁王共车入朝,

不下司马门,

于是释之追止太子、梁王

无得入

殿门。

遂劾不下公门不敬,

奏之。

# src: SHIJI 102.4.2 2753; Wang Liqi 2180;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.469

# dating: 6220

薄太后闻之,

文帝免冠

谢曰:

「教儿子不谨。」

薄太后乃使使承诏

赦太子、梁王,

然后得入。

文帝由是奇释之,

拜为中大夫。

# src: SHIJI 102.5.1 2753; Wang Liqi 21i1;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.469

# dating: 6220

顷之,

至中郎将。

从行至霸陵,

居北临厕。

是时慎夫人从,

上指示慎夫人新丰道,

曰:

「此走邯郸道也。」

# src: SHIJI 102.5.2 2753; Wang Liqi 21i1;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.469

# dating: 6220

使慎夫人鼓瑟,

上自倚瑟而歌,

意惨凄悲怀,

顾谓群臣曰:

「嗟乎!

以北山石为椁,

用纻挐斮陈,

蕠漆其闲,

岂可动哉!」

# src: SHIJI 102.5.3 2753; Wang Liqi 21i1;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.469

# dating: 6220

左右皆曰:「善。」

释之前进曰:

「使其中有可欲者,

虽锢南山犹有郄;

使其中无可欲者,

虽无石椁,

又何戚焉!」

文帝称善。

其后拜释之为廷尉。

# src: SHIJI 102.6.1 275455; Wang Liqi 21i1;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470

# dating: 6220

顷之,

上行出

中渭桥,

有一人从桥下走出,

乘舆马惊。

于是使骑捕,

属之廷尉。

# src: SHIJI 102.6.2 275455; Wang Liqi 21i1;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470

# dating: 6220

释之治问。

曰:

「县人来,

闻跸,

匿桥下。

久之,

以为行已过,

即出,

见乘舆车骑,

即走耳。」

廷尉奏当,

一人犯跸,

当罚金。

# src: SHIJI 102.6.3 275455; Wang Liqi 21i1;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470

# dating: 6220

文帝怒曰:

「此人亲惊吾马,

吾马赖柔和,

令他马,

固不败伤我乎?

而廷尉乃当之罚金!」

# src: SHIJI 102.6.4 275455; Wang Liqi 21i1;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470

# dating: 6220

释之曰:

「法者天子所与天下公共也。

今法如此

而更重之,

是法不信于民也。

且方其时,

上使立诛之

则已。

# src: SHIJI 102.6.5 275455; Wang Liqi 21i1;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470

# dating: 6220

今既下廷尉,

廷尉,

天下之平也,

一倾而

天下用法

皆为轻重,

民安所措其手足?

唯陛下察之。」

良久,

上曰:

「廷尉当是也。」

# src: SHIJI 102.7.1 2755; Wang Liqi 21i2;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470

# dating: 6220

其后有人盗

高庙坐前玉环,

捕得,

文帝怒,

下廷尉治。

释之案律盗

宗庙服御物者为奏,

奏当弃市。

# src: SHIJI 102.7.2 2755; Wang Liqi 21i2;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.470

# dating: 6220

上大怒曰︰

「人之无道,

乃盗先帝庙器,

吾属廷尉者,

欲致之族,

而君以法奏之,

非吾所以

共承宗庙意也。」

# src: SHIJI 102.7.3 2755; Wang Liqi 21i2;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.471

# dating: 6220

释之免冠顿首谢曰︰

「法如是足也。

且罪等,

然以逆顺为差。

今盗宗庙器而族之,

有如万分之一,

假令愚民取长陵一抔土,

陛下何以加其法乎?」

# src: SHIJI 102.7.4 2755; Wang Liqi 21i2;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.471

# dating: 6220

久之,

文帝与太后言之,

乃许廷尉当。

是时,

中尉条侯周亚夫与梁相

山都侯王恬开

见释之持议平,

乃结为亲友。

张廷尉由此天下称之。

# src: SHIJI 102.8.1 2756; Wang Liqi 21i3;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.471

# dating: 6220

后文帝崩,

景帝立,

释之恐,

称病。

欲免去,

惧大诛至;

欲见谢,

则未知何如。

用王生计,

卒见谢,

景帝不过也。

# src: SHIJI 102.9.1 2756; Wang Liqi 21i3;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.471

# dating: 6220

王生者,

善为黄老言,

处士也。

尝召居廷中,

三公九卿尽会立,

王生老人,

「吾韤解」,

顾谓张廷尉:

「为我结韤!」

释之跪而结之。

# src: SHIJI 102.9.2 2756; Wang Liqi 21i3;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.472

# dating: 6220

既已,

人或谓王生曰︰

「独柰何廷辱

张廷尉,

使跪结韤?」

王生曰︰

「吾老且残,

自度终无益于张廷尉。

# src: SHIJI 102.9.3 2756; Wang Liqi 21i3;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.472

# dating: 6220

张廷尉方今天下名臣,

吾故聊辱廷尉,

使跪结韤,

欲以重之。」

诸公闻之,

贤王生而重张廷尉。

# src: SHIJI 102.10.1 275657; Wang Liqi 21i3;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.472

# dating: 6220

张廷尉事景帝

岁余,

为淮南王相,

犹尚以前过也。

久之,

释之卒。

其子曰张挚,

字长公,

官至大夫,

免。

以不能取容当世,

故终身不仕。

# src: SHIJI 102.11.1 2757; Wang Liqi 21i3;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.472

# dating: 6220

冯唐者,

其大父赵人。

父徙代。

汉兴徙安陵。

唐以孝着,

为中郎署长,事文帝。

文帝辇过,

问唐曰︰

# src: SHIJI 102.11.2 2757; Wang Liqi 21i3;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.472

# dating: 6220

「父老何自为郎?

家安在?」

唐具以实对。

文帝曰︰

「吾居代时,

吾尚食监高袪数为我言

赵李齐之贤,

战于巨鹿下。

今吾每饭,

意未尝不在巨鹿也。

父知之乎?」

# src: SHIJI 102.11.3 2757; Wang Liqi 21i3;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.473

# dating: 6220

唐对曰︰

「尚不如廉颇、李牧之为将也。」

上曰︰「何以?」

唐曰︰

「臣大父在赵时,

为官卒率将,

善李牧。

臣父故为代相,

善赵将李齐,

知其为人也。」

# src: SHIJI 102.11.4 2757; Wang Liqi 21i4;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.473

# dating: 6220

上既闻廉颇、

李牧为人,

良说,而搏髀曰︰

「嗟乎!

吾独不得廉颇、李牧时为吾将,

吾岂忧匈奴哉!」

唐曰︰「主臣!

陛下虽得廉颇、李牧,

弗能用也。」

# src: SHIJI 102.11.5 2757; Wang Liqi 21i4;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.473

# dating: 6220

上怒,

起入禁中。

良久,

召唐让曰︰

「公柰何众辱我,

独无闲处乎?」

唐谢曰︰

「鄙人不知忌讳。」

# src: SHIJI 102.12.1 275859; Wang Liqi 21i4;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.473

# dating: 6220

当是之时,

匈奴新大入朝,

杀北地都尉卬。

上以胡寇为意,

乃卒复问唐曰︰

「公何以知吾不能

用廉颇、李牧也?」

# src: SHIJI 102.12.2 275859; Wang Liqi 21i4;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.473

# dating: 6220

唐对曰︰「臣闻

上古王者之遣将也,

跪而推毂,

曰阃以内者,

寡人制之;

阃以外者,

将军制之。

军功

爵赏

皆决于外,

归而奏之。

# src: SHIJI 102.12.3 275859; Wang Liqi 21i4;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.473

# dating: 6220

此非虚言也。

臣大父言,

李牧为赵将居边,

军市之租

皆自用飨士,

赏赐决于外,

不从中扰也。

委任

而责成功,

故李牧乃得尽其智能,

# src: SHIJI 102.12.4 275859; Wang Liqi 21i4;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.474

# dating: 6220

遣选车千三百乘,

彀骑万三千,

百金之士十万,

是以北逐单于,

破东胡,

灭澹林,

西抑彊秦,

南支韩、魏。

当是之时,

赵几霸。

其后会赵王迁立,

其母倡也。

# src: SHIJI 102.12.5 275859; Wang Liqi 21i4;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.474

# dating: 6220

王迁立,

乃用郭开谗,

卒诛李牧,

令颜聚代之。

是以兵破士北,

为秦所禽灭。

# src: SHIJI 102.12.6 275859; Wang Liqi 2185;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.474

# dating: 6220

今臣窃闻魏尚为云中守,

其军市租尽以飨士卒,

出私养钱,

五日一椎牛,

飨宾客军吏舍人,

是以匈奴远避,

不近云中之塞。

# src: SHIJI 102.12.7 275859; Wang Liqi 2185;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.474

# dating: 6220

虏曾一入,

尚率车骑击之,

所杀甚众。

夫士卒尽家人子,

起田中从军,

安知尺籍伍符。

# src: SHIJI 102.12.8 275859; Wang Liqi 2185;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.474

# dating: 6220

终日力战,

斩首捕虏,

上功莫府,一言不相应,

文吏以法绳之。

其赏不行

而吏奉法必用。

臣愚,

以为陛下法太明,

赏太轻,

罚太重。

# src: SHIJI 102.12.9 275859; Wang Liqi 2185;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.474

# dating: 6220

且云中守魏尚坐

上功首虏差六级,

陛下下之吏,

削其爵,

罚作之。

由此言之,

陛下虽得廉颇、

李牧,

弗能用也。

臣诚愚,

触忌讳,死罪死罪!」

# src: SHIJI 102.12.10 275859; Wang Liqi 2185;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.475

# dating: 6220

文帝说。

是日令冯唐持节

赦魏尚,

复以为云中守,

而拜唐为车骑都尉,

主中尉及郡国车士。

# src: SHIJI 102.13.1 2761; Wang Liqi 2186;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.475

# dating: 6220

七年,

景帝立,

以唐为楚相,

免。

武帝立,

求贤良,

举冯唐。

唐时年九十余,

不能复为官,

乃以唐子冯遂为郎。

遂字王孙,

亦奇士,

与余善。

# src: SHIJI 102.14.1 2761; Wang Liqi 2186;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.475

# dating: 6220

太史公曰:

张季之言长者,

守法不阿意;

冯公之论将率,

有味哉!有味哉!

语曰

「不知其人,

视其友」。

二君之所称诵,

可着廊庙。

# src: SHIJI 102.14.2 2761; Wang Liqi 2186;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.475

# dating: 6220

《书》曰

「不偏不党,

王道荡荡;

不党不偏,

王道便便。」

张季、冯公近之矣。

# src: SHIJI 103.1.1 2763; Wang Liqi 2191;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.476

# dating: 6220

史记》其他篇章