季布栾布列传第四十
季布者,
楚人也。
为气任侠,有名于楚。
项籍使将兵,
数窘汉王。
及项羽灭,
高祖购求布千金,
敢有舍匿,
罪及三族。
# src: SHIJI 100.1.2 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.247
# dating: 6220
季布匿濮阳周氏。
周氏曰:
「汉购将军急,
迹且至臣家,
将军能听臣,
臣敢献计;
即不能,
愿先自刭。」
季布许之。
# src: SHIJI 100.1.3 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.247
# dating: 6220
迺髡钳季布,
衣褐衣,
置广柳车中,
并与其家僮数十人,
之鲁朱家所卖之。
朱家心知是季布,
迺买而置之田。
# src: SHIJI 100.1.4 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.248
# dating: 6220
诫其子曰:
「田事听此奴,
必与同食。」
朱家迺乘轺车之洛阳,
见汝阴侯滕公。
滕公留朱家
饮数日。
因谓滕公曰:
# src: SHIJI 100.1.5 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.248
# dating: 6220
「季布何大罪,
而上求之急也?」
滕公曰:
「布数为项羽
窘上,
上怨之,
故必欲得之。」
朱家曰:
「君视季布何如人也?」
# src: SHIJI 100.1.6 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.248
# dating: 6220
曰:
「贤者也。」
朱家曰:「臣各为其主用,
季布为项籍用,
职耳。
项氏臣可尽诛邪?
今上始得天下,
独以己之私怨求一人,
何示天下之不广也!
# src: SHIJI 100.1.7 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.248
# dating: 6220
且以季布之贤
而汉求之急如此,
此不北走胡
即南走越耳。
# src: SHIJI 100.1.8 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.248
# dating: 6220
夫忌壮士以资敌国,
此伍子胥
所以鞭荆平王之墓也。
君何不从容为上言邪?」
汝阴侯滕公心知朱家大侠,
意季布匿其所,
迺许曰:
「诺。」
# src: SHIJI 100.1.9 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.248
# dating: 6220
待闲,
果言如朱家指。
上迺赦季布。
当是时,
诸公皆多季布能
摧刚为柔,
朱家亦以此名闻当世。
季布召见,
谢,
上拜为郎中。
# src: SHIJI 100.2.1 273031; Wang Liqi 2157;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.249
# dating: 6220
孝惠时,
为中郎将。
单于尝为书嫚吕后,
不逊,
吕后大怒,
召诸将议之。
上将军樊哙曰:
「臣愿得十万众,
横行匈奴中。」
# src: SHIJI 100.2.2 273031; Wang Liqi 2158;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.249
# dating: 6220
诸将皆阿吕后意,
曰
「然」。
季布曰:
「樊哙可斩也!
夫高帝将兵四十余万众,
困于平城,
今哙柰何以十万众
横行匈奴中,
面欺!
且秦以事于胡,
陈胜等起。
# src: SHIJI 100.2.3 273031; Wang Liqi 2158;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.249
# dating: 6220
于今创痍未瘳,
哙又面谀,
欲摇动天下。」
是时殿上皆恐,
太后罢朝,
遂不复议击匈奴事。
# src: SHIJI 100.3.1 273031; Wang Liqi 2158;Takigawa 5; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.249
# dating: 6220
季布为河东守,
孝文时,
人有言其贤者,
孝文召,
欲以为御史大夫。
复有言其勇,
使酒难近。
至,
留邸一月,
见罢。
季布因进曰:
# src: SHIJI 100.3.2 273031; Wang Liqi 2158;Takigawa 5; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.249
# dating: 6220
「臣无功窃宠,
待罪河东。
陛下无故召臣,
此人必有以臣欺陛下者;
今臣至,
无所受事,
罢去,
此人必有以毁臣者。
夫陛下以一人之誉
而召臣,
一人之毁
# src: SHIJI 100.3.3 273031; Wang Liqi 2158;Takigawa 5; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250
# dating: 6220
而去臣,
臣恐天下有识闻之
有以闚陛下也。」
上默然惭,
良久曰:
「河东吾股肱郡,
故特召君耳。」
布辞之官。
# src: SHIJI 100.4.1 273132; Wang Liqi 2158;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250
# dating: 6220
楚人曹丘生,辩士,
数招权顾金钱。
事贵人赵同等,
与窦长君善。
# src: SHIJI 100.4.2 273132; Wang Liqi 2158;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250
# dating: 6220
季布闻之,
寄书谏长君曰:
「吾闻曹丘生非长者,
勿与通。」
及曹丘生归,
欲得书请季布。
窦长君曰:「季将军不说足下,
足下无往。」
# src: SHIJI 100.4.3 273132; Wang Liqi 2158;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250
# dating: 6220
固请书,
遂行。
使人先发书,
季布果大怒,待曹丘。
曹丘至,
即揖季布曰:
「楚人谚曰
斤,
『得黄金百,
不如得季布一诺』,
# src: SHIJI 100.4.4 273132; Wang Liqi 2158;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250
# dating: 6220
足下何以得此声
于梁楚闲哉?
且仆楚人,
足下亦楚人也。
仆游扬足下之名于天下,
顾不重邪?
何足下距仆之深也!」
# src: SHIJI 100.4.5 273132; Wang Liqi 2158;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250
# dating: 6220
季布迺大说,
引入,
留数月,
为上客,
厚送之。
季布名所以益闻者,
曹丘扬之也。
# src: SHIJI 100.5.1 2732; Wang Liqi 2159;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250
# dating: 6220
季布弟季心,
气盖关中,
遇人恭谨,
为任侠,
方数千里,
士皆争为之死。
# src: SHIJI 100.5.2 2732; Wang Liqi 2159;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250
# dating: 6220
尝杀人,
亡之吴,
从袁丝匿。
长事袁丝,
弟畜灌夫、籍福之属。
尝为中司马,
中尉郅都
不敢不加礼。
# src: SHIJI 100.5.3 2732; Wang Liqi 2159;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251
# dating: 6220
少年多时时
窃籍其名以行。
当是时,季心以勇,
布以诺,
着闻关中。
# src: SHIJI 100.6.1 2733; Wang Liqi 2159;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251
# dating: 6220
季布母弟丁公,
为楚将。
丁公为项羽
逐窘高祖彭城西,
短兵接,
高祖急,
顾丁公曰:
「两贤岂相戹哉!」
# src: SHIJI 100.6.2 2733; Wang Liqi 2159;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251
# dating: 6220
于是丁公引兵而还,
汉王遂解去。
及项王灭,
丁公谒见高祖。
高祖以丁公徇军中,
曰:
「丁公为项王臣不忠,
使项王失天下者,
迺丁公也。」
遂斩丁公,
曰:
「使后世为人臣者无效丁公!」
# src: SHIJI 100.7.1 2733; Wang Liqi 2159;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251
# dating: 6220
栾布者,
梁人也。
始梁王彭越为家人时,
尝与布游。
穷困,
赁佣于齐,
为酒人保。
# src: SHIJI 100.7.2 2733; Wang Liqi 2159;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251
# dating: 6220
数岁,
彭越去之巨野中为盗,
而布为人所略卖,
为奴于燕。
为其家主执仇,
燕将臧荼
举以为都尉。
# src: SHIJI 100.7.3 2733; Wang Liqi 2159;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251
# dating: 6220
臧荼后为燕王,
以布为将。
及臧荼反,
汉击燕,
虏布。
梁王彭越闻之,
迺言上,
请赎布以为梁大夫。
# src: SHIJI 100.8.1 273334; Wang Liqi 2160;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251
# dating: 6220
使于齐,
未还,
汉召彭越,
责以谋反,
夷三族。
已而枭彭越头于雒阳下,
诏曰:
「有敢收视者,
辄捕之。」
# src: SHIJI 100.8.2 273334; Wang Liqi 2160;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251
# dating: 6220
布从齐还,
奏事彭越头下,
祠而哭之。
吏捕布以闻。
上召布,
骂曰:
「若与彭越反邪?
吾禁人勿收,
若独祠而哭之,
与越反明矣。
趣亨之。」
# src: SHIJI 100.8.3 273334; Wang Liqi 2160;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.252
# dating: 6220
方提
趣汤,
布顾曰:
「愿一言而死。」
上曰:「何言?」
布曰:
「方上之困于彭城,
败荥阳、成皋闲,
项王所以遂不能遂西,
徒以彭王居梁地,
与汉合从苦楚也。
# i#[3 lines above]
# src: SHIJI 100.8.4 273334; Wang Liqi 2160;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.252
# dating: 6220
当是之时,
彭王一顾,
与楚则汉破,
与汉而楚破。
且垓下之会,
微彭王,
项氏不亡。
# src: SHIJI 100.8.5 273334; Wang Liqi 2160;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.252
# dating: 6220
天下已定,
彭王剖符受封,
亦欲传之万世。
今陛下一征兵于梁,
彭王病不行,
而陛下疑以为反,
反形未见,
# src: SHIJI 100.8.6 273334; Wang Liqi 2160;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.252
# dating: 6220
以苛小案诛灭之,
臣恐功臣人人
自危也。
今彭王已死,
臣生不如死,
请就亨。」
于是上迺释布罪,
拜为都尉。
# src: SHIJI 100.9.1 2734; Wang Liqi 2160;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.252
# dating: 6220
孝文时,
为燕相,
至将军。
布迺称曰:
「穷困
不能辱身下志,
非人也;
富贵
不能快意,
非贤也。」
# src: SHIJI 100.9.2 2734; Wang Liqi 2160;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.252
# dating: 6220
于是尝有德者厚报之,
有怨者必以法灭之。
吴军楚反时,
以军功封俞侯,
复为燕相。
燕齐之闲皆为栾布立社,
号曰栾公社。
# src: SHIJI 100.10.1 273435; Wang Liqi 2160;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.253
# dating: 6220
景帝中五年薨。
子贲嗣,
为太常,
牺牲不如令,
国除。
# src: SHIJI 100.11.1 273435; Wang Liqi 2161;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.253
# dating: 6220
太史公曰:
以项羽之气,
而季布以勇显于楚,
身屦典军
搴旗者数矣,
可谓壮士。
然至被刑戮,
为人奴而不死,
何其下也!
彼必自负其材,
故受辱而不羞,
欲有所用其未足也,
# src: SHIJI 100.11.2 273435; Wang Liqi 2161;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.253
# dating: 6220
故终为汉名将。
贤者诚重其死。
夫婢妾贱人感慨
而自杀者,
非能勇也,
其计划无复之耳。
栾布哭彭越,
趣汤如归者,
彼诚知所处,
不自重其死。
虽往古烈士,
何以加哉!
# src: SHIJI 101.1.1 2737; Wang Liqi 2165;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.453
# dating: 6220