汉语典

季布栾布列传第四十

季布者,

楚人也。

为气任侠,有名于楚。

项籍使将兵,

数窘汉王。

及项羽灭,

高祖购求布千金,

敢有舍匿,

罪及三族。

# src: SHIJI 100.1.2 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.247

# dating: 6220

季布匿濮阳周氏。

周氏曰:

「汉购将军急,

迹且至臣家,

将军能听臣,

臣敢献计;

即不能,

愿先自刭。」

季布许之。

# src: SHIJI 100.1.3 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.247

# dating: 6220

迺髡钳季布,

衣褐衣,

置广柳车中,

并与其家僮数十人,

之鲁朱家所卖之。

朱家心知是季布,

迺买而置之田。

# src: SHIJI 100.1.4 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.248

# dating: 6220

诫其子曰:

「田事听此奴,

必与同食。」

朱家迺乘轺车之洛阳,

见汝阴侯滕公。

滕公留朱家

饮数日。

因谓滕公曰:

# src: SHIJI 100.1.5 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.248

# dating: 6220

「季布何大罪,

而上求之急也?」

滕公曰:

「布数为项羽

窘上,

上怨之,

故必欲得之。」

朱家曰:

「君视季布何如人也?」

# src: SHIJI 100.1.6 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.248

# dating: 6220

曰:

「贤者也。」

朱家曰:「臣各为其主用,

季布为项籍用,

职耳。

项氏臣可尽诛邪?

今上始得天下,

独以己之私怨求一人,

何示天下之不广也!

# src: SHIJI 100.1.7 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.248

# dating: 6220

且以季布之贤

而汉求之急如此,

此不北走胡

即南走越耳。

# src: SHIJI 100.1.8 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.248

# dating: 6220

夫忌壮士以资敌国,

此伍子胥

所以鞭荆平王之墓也。

君何不从容为上言邪?」

汝阴侯滕公心知朱家大侠,

意季布匿其所,

迺许曰:

「诺。」

# src: SHIJI 100.1.9 272930; Wang Liqi 2157;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.248

# dating: 6220

待闲,

果言如朱家指。

上迺赦季布。

当是时,

诸公皆多季布能

摧刚为柔,

朱家亦以此名闻当世。

季布召见,

谢,

上拜为郎中。

# src: SHIJI 100.2.1 273031; Wang Liqi 2157;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.249

# dating: 6220

孝惠时,

为中郎将。

单于尝为书嫚吕后,

不逊,

吕后大怒,

召诸将议之。

上将军樊哙曰:

「臣愿得十万众,

横行匈奴中。」

# src: SHIJI 100.2.2 273031; Wang Liqi 2158;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.249

# dating: 6220

诸将皆阿吕后意,

「然」。

季布曰:

「樊哙可斩也!

夫高帝将兵四十余万众,

困于平城,

今哙柰何以十万众

横行匈奴中,

面欺!

且秦以事于胡,

陈胜等起。

# src: SHIJI 100.2.3 273031; Wang Liqi 2158;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.249

# dating: 6220

于今创痍未瘳,

哙又面谀,

欲摇动天下。」

是时殿上皆恐,

太后罢朝,

遂不复议击匈奴事。

# src: SHIJI 100.3.1 273031; Wang Liqi 2158;Takigawa 5; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.249

# dating: 6220

季布为河东守,

孝文时,

人有言其贤者,

孝文召,

欲以为御史大夫。

复有言其勇,

使酒难近。

至,

留邸一月,

见罢。

季布因进曰:

# src: SHIJI 100.3.2 273031; Wang Liqi 2158;Takigawa 5; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.249

# dating: 6220

「臣无功窃宠,

待罪河东。

陛下无故召臣,

此人必有以臣欺陛下者;

今臣至,

无所受事,

罢去,

此人必有以毁臣者。

夫陛下以一人之誉

而召臣,

一人之毁

# src: SHIJI 100.3.3 273031; Wang Liqi 2158;Takigawa 5; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250

# dating: 6220

而去臣,

臣恐天下有识闻之

有以闚陛下也。」

上默然惭,

良久曰:

「河东吾股肱郡,

故特召君耳。」

布辞之官。

# src: SHIJI 100.4.1 273132; Wang Liqi 2158;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250

# dating: 6220

楚人曹丘生,辩士,

数招权顾金钱。

事贵人赵同等,

与窦长君善。

# src: SHIJI 100.4.2 273132; Wang Liqi 2158;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250

# dating: 6220

季布闻之,

寄书谏长君曰:

「吾闻曹丘生非长者,

勿与通。」

及曹丘生归,

欲得书请季布。

窦长君曰:「季将军不说足下,

足下无往。」

# src: SHIJI 100.4.3 273132; Wang Liqi 2158;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250

# dating: 6220

固请书,

遂行。

使人先发书,

季布果大怒,待曹丘。

曹丘至,

即揖季布曰:

「楚人谚曰

斤,

『得黄金百,

不如得季布一诺』,

# src: SHIJI 100.4.4 273132; Wang Liqi 2158;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250

# dating: 6220

足下何以得此声

于梁楚闲哉?

且仆楚人,

足下亦楚人也。

仆游扬足下之名于天下,

顾不重邪?

何足下距仆之深也!」

# src: SHIJI 100.4.5 273132; Wang Liqi 2158;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250

# dating: 6220

季布迺大说,

引入,

留数月,

为上客,

厚送之。

季布名所以益闻者,

曹丘扬之也。

# src: SHIJI 100.5.1 2732; Wang Liqi 2159;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250

# dating: 6220

季布弟季心,

气盖关中,

遇人恭谨,

为任侠,

方数千里,

士皆争为之死。

# src: SHIJI 100.5.2 2732; Wang Liqi 2159;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.250

# dating: 6220

尝杀人,

亡之吴,

从袁丝匿。

长事袁丝,

弟畜灌夫、籍福之属。

尝为中司马,

中尉郅都

不敢不加礼。

# src: SHIJI 100.5.3 2732; Wang Liqi 2159;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251

# dating: 6220

少年多时时

窃籍其名以行。

当是时,季心以勇,

布以诺,

着闻关中。

# src: SHIJI 100.6.1 2733; Wang Liqi 2159;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251

# dating: 6220

季布母弟丁公,

为楚将。

丁公为项羽

逐窘高祖彭城西,

短兵接,

高祖急,

顾丁公曰:

「两贤岂相戹哉!」

# src: SHIJI 100.6.2 2733; Wang Liqi 2159;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251

# dating: 6220

于是丁公引兵而还,

汉王遂解去。

及项王灭,

丁公谒见高祖。

高祖以丁公徇军中,

曰:

「丁公为项王臣不忠,

使项王失天下者,

迺丁公也。」

遂斩丁公,

曰:

「使后世为人臣者无效丁公!」

# src: SHIJI 100.7.1 2733; Wang Liqi 2159;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251

# dating: 6220

栾布者,

梁人也。

始梁王彭越为家人时,

尝与布游。

穷困,

赁佣于齐,

为酒人保。

# src: SHIJI 100.7.2 2733; Wang Liqi 2159;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251

# dating: 6220

数岁,

彭越去之巨野中为盗,

而布为人所略卖,

为奴于燕。

为其家主执仇,

燕将臧荼

举以为都尉。

# src: SHIJI 100.7.3 2733; Wang Liqi 2159;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251

# dating: 6220

臧荼后为燕王,

以布为将。

及臧荼反,

汉击燕,

虏布。

梁王彭越闻之,

迺言上,

请赎布以为梁大夫。

# src: SHIJI 100.8.1 273334; Wang Liqi 2160;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251

# dating: 6220

使于齐,

未还,

汉召彭越,

责以谋反,

夷三族。

已而枭彭越头于雒阳下,

诏曰:

「有敢收视者,

辄捕之。」

# src: SHIJI 100.8.2 273334; Wang Liqi 2160;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.251

# dating: 6220

布从齐还,

奏事彭越头下,

祠而哭之。

吏捕布以闻。

上召布,

骂曰:

「若与彭越反邪?

吾禁人勿收,

若独祠而哭之,

与越反明矣。

趣亨之。」

# src: SHIJI 100.8.3 273334; Wang Liqi 2160;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.252

# dating: 6220

方提

趣汤,

布顾曰:

「愿一言而死。」

上曰:「何言?」

布曰:

「方上之困于彭城,

败荥阳、成皋闲,

项王所以遂不能遂西,

徒以彭王居梁地,

与汉合从苦楚也。

# i#[3 lines above]

# src: SHIJI 100.8.4 273334; Wang Liqi 2160;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.252

# dating: 6220

当是之时,

彭王一顾,

与楚则汉破,

与汉而楚破。

且垓下之会,

微彭王,

项氏不亡。

# src: SHIJI 100.8.5 273334; Wang Liqi 2160;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.252

# dating: 6220

天下已定,

彭王剖符受封,

亦欲传之万世。

今陛下一征兵于梁,

彭王病不行,

而陛下疑以为反,

反形未见,

# src: SHIJI 100.8.6 273334; Wang Liqi 2160;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.252

# dating: 6220

以苛小案诛灭之,

臣恐功臣人人

自危也。

今彭王已死,

臣生不如死,

请就亨。」

于是上迺释布罪,

拜为都尉。

# src: SHIJI 100.9.1 2734; Wang Liqi 2160;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.252

# dating: 6220

孝文时,

为燕相,

至将军。

布迺称曰:

「穷困

不能辱身下志,

非人也;

富贵

不能快意,

非贤也。」

# src: SHIJI 100.9.2 2734; Wang Liqi 2160;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.252

# dating: 6220

于是尝有德者厚报之,

有怨者必以法灭之。

吴军楚反时,

以军功封俞侯,

复为燕相。

燕齐之闲皆为栾布立社,

号曰栾公社。

# src: SHIJI 100.10.1 273435; Wang Liqi 2160;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.253

# dating: 6220

景帝中五年薨。

子贲嗣,

为太常,

牺牲不如令,

国除。

# src: SHIJI 100.11.1 273435; Wang Liqi 2161;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.253

# dating: 6220

太史公曰:

以项羽之气,

而季布以勇显于楚,

身屦典军

搴旗者数矣,

可谓壮士。

然至被刑戮,

为人奴而不死,

何其下也!

彼必自负其材,

故受辱而不羞,

欲有所用其未足也,

# src: SHIJI 100.11.2 273435; Wang Liqi 2161;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.253

# dating: 6220

故终为汉名将。

贤者诚重其死。

夫婢妾贱人感慨

而自杀者,

非能勇也,

其计划无复之耳。

栾布哭彭越,

趣汤如归者,

彼诚知所处,

不自重其死。

虽往古烈士,

何以加哉!

# src: SHIJI 101.1.1 2737; Wang Liqi 2165;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.453

# dating: 6220

史记》其他篇章