汉语典

万石张叔列传第四十三

万石君名奋,

其父赵人也,

姓石氏。

赵亡,

徙居温。

高祖东击项籍,

过河内,

时奋年十五,

为小吏,

侍高祖。

# src: SHIJI 103.1.2 2763; Wang Liqi 2191;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.476

# dating: 6220

高祖与语,

爱其恭敬,

问曰︰「若何有?」

对曰︰

「奋独有母,

不幸失明。

家贫。

有姊,

能鼓琴。」

# src: SHIJI 103.1.3 2763; Wang Liqi 2191;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.476

# dating: 6220

高祖曰︰

「若能从我乎?」

曰︰

「愿尽力。」

于是高祖召其姊为美人,

以奋为中涓,

受书谒,

徙其家长安

中戚里,

# src: SHIJI 103.1.4 2763; Wang Liqi 2191;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.476

# dating: 6220

以姊为美人故也。

其官至孝文时,

积功劳

至大中大夫。

无文学,

恭谨无与比。

# src: SHIJI 103.2.1 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.477

# dating: 6220

文帝时,

东阳侯张相如

为太子太傅,

免。

选可为傅者,

皆推奋,

奋为太子太傅。

# src: SHIJI 103.2.2 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.478

# dating: 6220

及孝景即位,

以为九卿;

迫近,惮之,

徙奋为诸侯相。

奋长子建,

次子甲,

次子乙,

次子庆,

# src: SHIJI 103.2.3 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.478

# dating: 6220

皆以驯行孝谨,

官皆至

二千石。

于是景帝曰︰

「石君及四子皆二千石,

人臣尊宠乃集其门。」

号奋为万石君。

# src: SHIJI 103.3.1 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.478

# dating: 6220

孝景帝季年,

万石君以上大夫禄归老

于家,

以岁时为朝臣。

过宫门阙,

万石君必下车趋,

见路马必式焉。

子孙为小吏,

来归谒,

万石君必朝服见之,

不名。

# src: SHIJI 103.3.2 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.478

# dating: 6220

子孙有过失,

不谯让,

为便坐,

对案不食。

然后诸子相责,

因长老

肉袒固谢罪,

改之,

乃许。

# src: SHIJI 103.3.3 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.478

# dating: 6220

子孙胜冠者在侧,

虽燕居必冠,

申申如也。

僮仆䜣䜣如也,

唯谨。

上时赐食于家,

必稽首俯伏而食之,

如在上前。

其执丧,

哀戚甚悼。

# src: SHIJI 103.3.4 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.479

# dating: 6220

子孙遵教,

亦如之。

万石君家以孝谨闻乎郡国,

虽齐鲁诸儒质行,

皆自以为不及也。

# src: SHIJI 103.4.1 2765; Wang Liqi 2192;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.479

# dating: 6220

建元二年,

郎中令王臧

以文学获罪。

皇太后以为

儒者

文多质少,

今万石君家不言

而躬行,

乃以长子建

为郎中令,

少子庆为内史。

# src: SHIJI 103.5.1 2765; Wang Liqi 2192;Takigawa 5; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.479

# dating: 6220

建老白首,

万石君尚无恙。

建为郎中令,

每五日洗沐

归谒亲,

入子舍,

窃问侍者,

取亲中裙厕牏,

身自浣涤,

复与侍者,

不敢令万石君知,

以为常。

# src: SHIJI 103.5.2 2765; Wang Liqi 2192;Takigawa 5; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.479

# dating: 6220

建为郎中令,

事有可言,

屏人恣言,

极切;

至廷见,

如不能言者。

是以上乃亲尊礼之。

# src: SHIJI 103.6.1 2766; Wang Liqi 2192;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.479

# dating: 6220

万石君徙居

陵里。

内史庆醉归,

入外门不下车。

万石君闻之,

不食。

庆恐,

肉袒请罪,

不许。

# src: SHIJI 103.6.2 2766; Wang Liqi 2192;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.480

# dating: 6220

举宗及兄建

肉袒,

万石君让曰︰

「内史贵人,

入闾里,

里中长老皆走匿,

而内史坐车中自如,

固当!」

乃谢罢庆。

庆及诸子弟

入里门,

趋至家。

# src: SHIJI 103.7.1 2766; Wang Liqi 2192;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.480

# dating: 6220

万石君以元朔五年中卒。

长子郎中令建

哭泣哀思,

扶杖乃能行。

岁余,

建亦死。

诸子孙咸孝,

然建最甚,

甚于万石君。

# src: SHIJI 103.8.1 2766; Wang Liqi 2192;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.480

# dating: 6220

建为郎中令,

书奏事,

事下,

建读之,

曰︰

# src: SHIJI 103.8.2 2766; Wang Liqi 2192;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.480

# dating: 6220

「误书!

『马』者

与尾当五,

今乃四,

不足一。

上谴死矣!」

甚惶恐。

其为谨慎,

虽他皆如是。

# src: SHIJI 103.9.1 2767; Wang Liqi 2192;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.480

# dating: 6220

万石君少子庆

为太仆,

御出,

上问车中

几马,

庆以策数马毕,

举手曰︰

「六马。」

# src: SHIJI 103.9.2 2767; Wang Liqi 2192;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.480

# dating: 6220

庆于诸子中最为简易矣,

然犹如此。

为齐相,

举齐国皆慕其家行,

不言

而齐国大治,

为立石相祠。

# src: SHIJI 103.10.1 2767; Wang Liqi 2192;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i1

# dating: 6220

元狩元年,

上立太子,

选群臣可为傅者,

庆自沛守

为太子太傅,

七岁迁为御史大夫。

# src: SHIJI 103.11.1 2767; Wang Liqi 2193;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i1

# dating: 6220

元鼎五年秋,

丞相有罪,

罢。

制诏御史︰

「万石君先帝尊之,

子孙孝,

其以御史大夫庆

为丞相,

封为牧丘侯。」

# src: SHIJI 103.11.2 2767; Wang Liqi 2193;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i1

# dating: 6220

是时汉方南诛

两越,

东击朝鲜,

北逐匈奴,

西化大宛,

中国多事。

# src: SHIJI 103.11.3 2767; Wang Liqi 2193;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i1

# dating: 6220

天子巡狩海内,

修上古神祠,

封襌,

兴礼乐。

公家用少,

桑弘羊等致利,

王温舒之属峻法,

儿宽等推文学至九卿,

更进用事,

# src: SHIJI 103.11.4 2767; Wang Liqi 2193;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i1

# dating: 6220

事不关决于丞相,

丞相醇谨而已。

在位九岁,

无能有所匡言。

尝欲请治上近臣所忠、

九卿咸宣罪,

不能服,

反受其过,

赎罪。

# src: SHIJI 103.12.1 2768; Wang Liqi 2193;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i1

# dating: 6220

元封四年中,

关东流民二百万口,

无名数者四十万,

公卿议

欲请徙流民于边

以适之。

# src: SHIJI 103.12.2 2768; Wang Liqi 2193;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i2

# dating: 6220

上以为丞相老谨,

不能与其议,

乃赐丞相告归,

而案御史大夫以下

议为请者。

丞相惭不任职,

乃上书曰︰

# src: SHIJI 103.12.3 2768; Wang Liqi 2193;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i2

# dating: 6220

「庆幸得待罪丞相,

罢驽无以辅治,

城郭仓库空虚,

民多流亡,

罪当伏斧质,

上不忍致法。

愿归丞相侯印,

乞骸骨归,

避贤者路。」

# src: SHIJI 103.12.4 2768; Wang Liqi 2193;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i2

# dating: 6220

天子曰︰

「仓廪既空,

民贫流亡,

而君欲请徙之,

摇荡不安,

动危之,

而辞位,

君欲安归难乎?」

以书让庆,庆甚惭,

遂复视事。

# src: SHIJI 103.13.1 276869; Wang Liqi 2193;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i2

# dating: 6220

庆文深审谨,

然无他大略,

为百姓言。

后三岁余,

太初二年中,

丞相庆卒,

谥为恬侯。

庆中子德,庆爱用之,

上以德为嗣,

代侯。

# src: SHIJI 103.13.2 276869; Wang Liqi 2193;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i2

# dating: 6220

后为太常,

坐法当死,

赎免为庶人。

庆方为丞相,

诸子孙为吏

更至二千石者十三人。

及庆死后,

稍以罪去,

孝谨益衰矣。

# src: SHIJI 103.14.1 276869; Wang Liqi 2194;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i3

# dating: 6220

建陵侯卫绾者,

代大陵人也。

绾以戏车

为郎,

事文帝,

功次

迁为中郎将,

醇谨无他。

# src: SHIJI 103.14.2 276869; Wang Liqi 2194;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i3

# dating: 6220

孝景为太子时,

召上左右饮,

而绾称病不行。

文帝且崩时,

属孝景曰︰

「绾长者,

善遇之。」

及文帝崩,

景帝立,

岁余不噍呵绾,

谨而绾日以谨力。

# src: SHIJI 103.15.1 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i3

# dating: 6220

景帝幸上林,

诏中郎将参乘,

还而问曰︰

「君知所以得参乘乎?」

绾曰︰

「臣从车士幸得以功次迁为中郎将,

不自知也。」

# src: SHIJI 103.15.2 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i3

# dating: 6220

上问曰︰

「吾为太子时召君,

君不肯来,

何也?」

对曰︰

「死罪,实病!」

上赐之剑。

绾曰︰

「先帝赐臣剑凡六,

剑不敢奉诏。」

# src: SHIJI 103.15.3 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i3

# dating: 6220

上曰︰

「剑,人之所施易,

独至今乎?」

绾曰︰「具在。」

上使取六剑,

剑尚盛,

未尝服也。

郎官有谴,

常蒙其罪,

# src: SHIJI 103.15.4 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i3

# dating: 6220

不与他将争;

有功,

常让他将。

上以为廉,

忠实无他肠,

乃拜绾

为河闲王太傅。

# src: SHIJI 103.15.5 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i4

# dating: 6220

吴楚反,

诏绾为将,

将河闲兵击吴楚

有功,

拜为中尉。

三岁,

以军功,

孝景前六年中封绾为建陵侯。

# src: SHIJI 103.16.1 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 12; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i4

# dating: 6220

其明年,

上废太子,

诛栗卿之属。

上以为绾长者,

不忍,

乃赐绾告归,

而使郅都治捕栗氏。

# src: SHIJI 103.16.2 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 12; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i4

# dating: 6220

既已,

上立胶东王为太子,

召绾,

拜为太子太傅。

久之,

迁为御史大夫。

五岁,

代桃侯舍为丞相,

# src: SHIJI 103.16.3 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 12; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i4

# dating: 6220

朝奏事如职所奏。

然自初官以至丞相,

终无可言。

天子以为敦厚,

可相少主,

尊宠之,

赏赐甚多。

# src: SHIJI 103.17.1 277071; Wang Liqi 2194;Takigawa 13; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i4

# dating: 6220

为氶相三岁,

景帝崩,

武帝立。

建元年中,

丞相以景帝疾时

诸官囚多

坐不辜者,

而君不任职,

免之。

其后绾卒,

子信代。

坐酎金

失侯。

# src: SHIJI 103.18.1 277071; Wang Liqi 2195;Takigawa 14; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i4

# dating: 6220

塞侯直不疑者,

南阳人也。

为郎,

事文帝。

其同舍

有告归,

误持同舍郎金去,

# src: SHIJI 103.18.2 277071; Wang Liqi 2195;Takigawa 14; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.485

# dating: 6220

已而金主觉,

妄意不疑,

不疑谢有之,

买金偿。

而告归者来

而归金,

而前郎亡金者大惭,

以此称为长者。

# src: SHIJI 103.18.3 277071; Wang Liqi 2195;Takigawa 14; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.485

# dating: 6220

文帝称举,

稍迁至太中大夫。

朝廷见,

人或毁曰︰

「不疑状貌甚美,

然独无柰其善盗嫂何也!」

不疑闻,

曰︰

「我乃无兄。」

然终不自明也。

# src: SHIJI 103.19.1 2771; Wang Liqi 2195;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.485

# dating: 6220

吴楚反时,

不疑以二千石

将兵击之。

景帝后元年,

拜为御史大夫。

天子修吴楚时功,

乃封不疑为塞侯。

武帝建元年中,

与丞相绾俱以过

免。

# src: SHIJI 103.20.1 2771; Wang Liqi 2195;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.485

# dating: 6220

不疑学《老子》言。

其所临,

为官如故,

唯恐人知其为吏迹也。

不好立名称,

称为长者。

不疑卒,

子相如代。

孙望,

坐酎金失侯。

# src: SHIJI 103.21.1 2771; Wang Liqi 2195;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.485

# dating: 6220

郎中令周文者,

名仁,

其先故任城人也。

以医见。

景帝为太子时,

拜为舍人,

积功稍迁,

孝文帝时

至太中大夫。

景帝初即位,

拜仁为郎中令。

# src: SHIJI 103.22.1 2772; Wang Liqi 2195;Takigawa 16; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.486

# dating: 6220

仁为人阴重不泄,

常衣敝补衣溺

袴,

期为不絜清,

以是得幸。

景帝入卧内,

于后宫秘戏,

# src: SHIJI 103.22.2 2772; Wang Liqi 2195;Takigawa 16; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.486

# dating: 6220

仁常在旁。

至景帝崩,

仁尚为郎中令,

终无所言。

上时问人,

仁曰︰

「上自察之。」

然亦无所毁。

# src: SHIJI 103.22.3 2772; Wang Liqi 2195;Takigawa 16; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.486

# dating: 6220

以此景帝再自幸其家。

家徙阳陵。

上所赐甚多,

然常让,

不敢受也。

诸侯群臣赂遣,

终无所受。

# src: SHIJI 103.23.1 277273; Wang Liqi 2195;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.486

# dating: 6220

武帝立,

以为先帝臣,

重之。

仁乃病免,

以二千石禄归老,

子孙咸至大官矣。

# src: SHIJI 103.24.1 277273; Wang Liqi 2195;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.486

# dating: 6220

御史大夫张叔者,

名欧,

安丘侯说之庶子也。

孝文时

以治刑名言

事太子。

然欧虽治刑名家,

其人长者。

# src: SHIJI 103.24.2 277273; Wang Liqi 2195;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.486

# dating: 6220

景帝时尊重,

常为九卿。

至武帝元朔四年,

韩安国免,

诏拜欧为御史大夫。

自欧为吏,

未尝言案人,

专以诚长者处官。

# src: SHIJI 103.24.3 277273; Wang Liqi 2195;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.487

# dating: 6220

官属以为长者,

亦不敢大欺。

上具狱事,

有可却,

却之;

不可者,不得已,

为涕泣面对

而封之。

其爱人如此。

# src: SHIJI 103.25.1 277374; Wang Liqi 2195;Takigawa 18; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.487

# dating: 6220

老病笃,

请免。

于是天子亦策罢,

以上大夫禄归老于家。

家于阳陵。

子孙咸至大官矣。

# src: SHIJI 103.26.1 277374; Wang Liqi 2195;Takigawa 18; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.487

# dating: 6220

太史公曰︰

仲尼有言曰

「君子欲讷于言

而敏于行」,

其万石、

建陵、张叔之谓邪?

是以其教不肃

而成,

不严而治。

# src: SHIJI 103.26.2 277374; Wang Liqi 2195;Takigawa 18; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.487

# dating: 6220

塞侯微巧,

而周文处讇,君子讥之,

为其近于佞也。

然斯可谓笃行君子矣!

# src: SHIJI 104.1.1 2775; Wang Liqi 2201;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.489

# dating: 6220

史记》其他篇章