万石张叔列传第四十三
万石君名奋,
其父赵人也,
姓石氏。
赵亡,
徙居温。
高祖东击项籍,
过河内,
时奋年十五,
为小吏,
侍高祖。
# src: SHIJI 103.1.2 2763; Wang Liqi 2191;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.476
# dating: 6220
高祖与语,
爱其恭敬,
问曰︰「若何有?」
对曰︰
「奋独有母,
不幸失明。
家贫。
有姊,
能鼓琴。」
# src: SHIJI 103.1.3 2763; Wang Liqi 2191;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.476
# dating: 6220
高祖曰︰
「若能从我乎?」
曰︰
「愿尽力。」
于是高祖召其姊为美人,
以奋为中涓,
受书谒,
徙其家长安
中戚里,
# src: SHIJI 103.1.4 2763; Wang Liqi 2191;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.476
# dating: 6220
以姊为美人故也。
其官至孝文时,
积功劳
至大中大夫。
无文学,
恭谨无与比。
# src: SHIJI 103.2.1 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.477
# dating: 6220
文帝时,
东阳侯张相如
为太子太傅,
免。
选可为傅者,
皆推奋,
奋为太子太傅。
# src: SHIJI 103.2.2 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.478
# dating: 6220
及孝景即位,
以为九卿;
迫近,惮之,
徙奋为诸侯相。
奋长子建,
次子甲,
次子乙,
次子庆,
# src: SHIJI 103.2.3 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.478
# dating: 6220
皆以驯行孝谨,
官皆至
二千石。
于是景帝曰︰
「石君及四子皆二千石,
人臣尊宠乃集其门。」
号奋为万石君。
# src: SHIJI 103.3.1 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.478
# dating: 6220
孝景帝季年,
万石君以上大夫禄归老
于家,
以岁时为朝臣。
过宫门阙,
万石君必下车趋,
见路马必式焉。
子孙为小吏,
来归谒,
万石君必朝服见之,
不名。
# src: SHIJI 103.3.2 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.478
# dating: 6220
子孙有过失,
不谯让,
为便坐,
对案不食。
然后诸子相责,
因长老
肉袒固谢罪,
改之,
乃许。
# src: SHIJI 103.3.3 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.478
# dating: 6220
子孙胜冠者在侧,
虽燕居必冠,
申申如也。
僮仆䜣䜣如也,
唯谨。
上时赐食于家,
必稽首俯伏而食之,
如在上前。
其执丧,
哀戚甚悼。
# src: SHIJI 103.3.4 2764; Wang Liqi 2191;Takigawa 3; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.479
# dating: 6220
子孙遵教,
亦如之。
万石君家以孝谨闻乎郡国,
虽齐鲁诸儒质行,
皆自以为不及也。
# src: SHIJI 103.4.1 2765; Wang Liqi 2192;Takigawa 4; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.479
# dating: 6220
建元二年,
郎中令王臧
以文学获罪。
皇太后以为
儒者
文多质少,
今万石君家不言
而躬行,
乃以长子建
为郎中令,
少子庆为内史。
# src: SHIJI 103.5.1 2765; Wang Liqi 2192;Takigawa 5; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.479
# dating: 6220
建老白首,
万石君尚无恙。
建为郎中令,
每五日洗沐
归谒亲,
入子舍,
窃问侍者,
取亲中裙厕牏,
身自浣涤,
复与侍者,
不敢令万石君知,
以为常。
# src: SHIJI 103.5.2 2765; Wang Liqi 2192;Takigawa 5; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.479
# dating: 6220
建为郎中令,
事有可言,
屏人恣言,
极切;
至廷见,
如不能言者。
是以上乃亲尊礼之。
# src: SHIJI 103.6.1 2766; Wang Liqi 2192;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.479
# dating: 6220
万石君徙居
陵里。
内史庆醉归,
入外门不下车。
万石君闻之,
不食。
庆恐,
肉袒请罪,
不许。
# src: SHIJI 103.6.2 2766; Wang Liqi 2192;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.480
# dating: 6220
举宗及兄建
肉袒,
万石君让曰︰
「内史贵人,
入闾里,
里中长老皆走匿,
而内史坐车中自如,
固当!」
乃谢罢庆。
庆及诸子弟
入里门,
趋至家。
# src: SHIJI 103.7.1 2766; Wang Liqi 2192;Takigawa 6; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.480
# dating: 6220
万石君以元朔五年中卒。
长子郎中令建
哭泣哀思,
扶杖乃能行。
岁余,
建亦死。
诸子孙咸孝,
然建最甚,
甚于万石君。
# src: SHIJI 103.8.1 2766; Wang Liqi 2192;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.480
# dating: 6220
建为郎中令,
书奏事,
事下,
建读之,
曰︰
# src: SHIJI 103.8.2 2766; Wang Liqi 2192;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.480
# dating: 6220
「误书!
『马』者
与尾当五,
今乃四,
不足一。
上谴死矣!」
甚惶恐。
其为谨慎,
虽他皆如是。
# src: SHIJI 103.9.1 2767; Wang Liqi 2192;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.480
# dating: 6220
万石君少子庆
为太仆,
御出,
上问车中
几马,
庆以策数马毕,
举手曰︰
「六马。」
# src: SHIJI 103.9.2 2767; Wang Liqi 2192;Takigawa 7; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.480
# dating: 6220
庆于诸子中最为简易矣,
然犹如此。
为齐相,
举齐国皆慕其家行,
不言
而齐国大治,
为立石相祠。
# src: SHIJI 103.10.1 2767; Wang Liqi 2192;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i1
# dating: 6220
元狩元年,
上立太子,
选群臣可为傅者,
庆自沛守
为太子太傅,
七岁迁为御史大夫。
# src: SHIJI 103.11.1 2767; Wang Liqi 2193;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i1
# dating: 6220
元鼎五年秋,
丞相有罪,
罢。
制诏御史︰
「万石君先帝尊之,
子孙孝,
其以御史大夫庆
为丞相,
封为牧丘侯。」
# src: SHIJI 103.11.2 2767; Wang Liqi 2193;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i1
# dating: 6220
是时汉方南诛
两越,
东击朝鲜,
北逐匈奴,
西化大宛,
中国多事。
# src: SHIJI 103.11.3 2767; Wang Liqi 2193;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i1
# dating: 6220
天子巡狩海内,
修上古神祠,
封襌,
兴礼乐。
公家用少,
桑弘羊等致利,
王温舒之属峻法,
儿宽等推文学至九卿,
更进用事,
# src: SHIJI 103.11.4 2767; Wang Liqi 2193;Takigawa 8; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i1
# dating: 6220
事不关决于丞相,
丞相醇谨而已。
在位九岁,
无能有所匡言。
尝欲请治上近臣所忠、
九卿咸宣罪,
不能服,
反受其过,
赎罪。
# src: SHIJI 103.12.1 2768; Wang Liqi 2193;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i1
# dating: 6220
元封四年中,
关东流民二百万口,
无名数者四十万,
公卿议
欲请徙流民于边
以适之。
# src: SHIJI 103.12.2 2768; Wang Liqi 2193;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i2
# dating: 6220
上以为丞相老谨,
不能与其议,
乃赐丞相告归,
而案御史大夫以下
议为请者。
丞相惭不任职,
乃上书曰︰
# src: SHIJI 103.12.3 2768; Wang Liqi 2193;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i2
# dating: 6220
「庆幸得待罪丞相,
罢驽无以辅治,
城郭仓库空虚,
民多流亡,
罪当伏斧质,
上不忍致法。
愿归丞相侯印,
乞骸骨归,
避贤者路。」
# src: SHIJI 103.12.4 2768; Wang Liqi 2193;Takigawa 9; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i2
# dating: 6220
天子曰︰
「仓廪既空,
民贫流亡,
而君欲请徙之,
摇荡不安,
动危之,
而辞位,
君欲安归难乎?」
以书让庆,庆甚惭,
遂复视事。
# src: SHIJI 103.13.1 276869; Wang Liqi 2193;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i2
# dating: 6220
庆文深审谨,
然无他大略,
为百姓言。
后三岁余,
太初二年中,
丞相庆卒,
谥为恬侯。
庆中子德,庆爱用之,
上以德为嗣,
代侯。
# src: SHIJI 103.13.2 276869; Wang Liqi 2193;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i2
# dating: 6220
后为太常,
坐法当死,
赎免为庶人。
庆方为丞相,
诸子孙为吏
更至二千石者十三人。
及庆死后,
稍以罪去,
孝谨益衰矣。
# src: SHIJI 103.14.1 276869; Wang Liqi 2194;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i3
# dating: 6220
建陵侯卫绾者,
代大陵人也。
绾以戏车
为郎,
事文帝,
功次
迁为中郎将,
醇谨无他。
# src: SHIJI 103.14.2 276869; Wang Liqi 2194;Takigawa 10; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i3
# dating: 6220
孝景为太子时,
召上左右饮,
而绾称病不行。
文帝且崩时,
属孝景曰︰
「绾长者,
善遇之。」
及文帝崩,
景帝立,
岁余不噍呵绾,
谨而绾日以谨力。
# src: SHIJI 103.15.1 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i3
# dating: 6220
景帝幸上林,
诏中郎将参乘,
还而问曰︰
「君知所以得参乘乎?」
绾曰︰
「臣从车士幸得以功次迁为中郎将,
不自知也。」
# src: SHIJI 103.15.2 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i3
# dating: 6220
上问曰︰
「吾为太子时召君,
君不肯来,
何也?」
对曰︰
「死罪,实病!」
上赐之剑。
绾曰︰
「先帝赐臣剑凡六,
剑不敢奉诏。」
# src: SHIJI 103.15.3 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i3
# dating: 6220
上曰︰
「剑,人之所施易,
独至今乎?」
绾曰︰「具在。」
上使取六剑,
剑尚盛,
未尝服也。
郎官有谴,
常蒙其罪,
# src: SHIJI 103.15.4 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i3
# dating: 6220
不与他将争;
有功,
常让他将。
上以为廉,
忠实无他肠,
乃拜绾
为河闲王太傅。
# src: SHIJI 103.15.5 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 11; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i4
# dating: 6220
吴楚反,
诏绾为将,
将河闲兵击吴楚
有功,
拜为中尉。
三岁,
以军功,
孝景前六年中封绾为建陵侯。
# src: SHIJI 103.16.1 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 12; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i4
# dating: 6220
其明年,
上废太子,
诛栗卿之属。
上以为绾长者,
不忍,
乃赐绾告归,
而使郅都治捕栗氏。
# src: SHIJI 103.16.2 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 12; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i4
# dating: 6220
既已,
上立胶东王为太子,
召绾,
拜为太子太傅。
久之,
迁为御史大夫。
五岁,
代桃侯舍为丞相,
# src: SHIJI 103.16.3 2769; Wang Liqi 2194;Takigawa 12; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i4
# dating: 6220
朝奏事如职所奏。
然自初官以至丞相,
终无可言。
天子以为敦厚,
可相少主,
尊宠之,
赏赐甚多。
# src: SHIJI 103.17.1 277071; Wang Liqi 2194;Takigawa 13; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i4
# dating: 6220
为氶相三岁,
景帝崩,
武帝立。
建元年中,
丞相以景帝疾时
诸官囚多
坐不辜者,
而君不任职,
免之。
其后绾卒,
子信代。
坐酎金
失侯。
# src: SHIJI 103.18.1 277071; Wang Liqi 2195;Takigawa 14; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.4i4
# dating: 6220
塞侯直不疑者,
南阳人也。
为郎,
事文帝。
其同舍
有告归,
误持同舍郎金去,
# src: SHIJI 103.18.2 277071; Wang Liqi 2195;Takigawa 14; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.485
# dating: 6220
已而金主觉,
妄意不疑,
不疑谢有之,
买金偿。
而告归者来
而归金,
而前郎亡金者大惭,
以此称为长者。
# src: SHIJI 103.18.3 277071; Wang Liqi 2195;Takigawa 14; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.485
# dating: 6220
文帝称举,
稍迁至太中大夫。
朝廷见,
人或毁曰︰
「不疑状貌甚美,
然独无柰其善盗嫂何也!」
不疑闻,
曰︰
「我乃无兄。」
然终不自明也。
# src: SHIJI 103.19.1 2771; Wang Liqi 2195;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.485
# dating: 6220
吴楚反时,
不疑以二千石
将兵击之。
景帝后元年,
拜为御史大夫。
天子修吴楚时功,
乃封不疑为塞侯。
武帝建元年中,
与丞相绾俱以过
免。
# src: SHIJI 103.20.1 2771; Wang Liqi 2195;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.485
# dating: 6220
不疑学《老子》言。
其所临,
为官如故,
唯恐人知其为吏迹也。
不好立名称,
称为长者。
不疑卒,
子相如代。
孙望,
坐酎金失侯。
# src: SHIJI 103.21.1 2771; Wang Liqi 2195;Takigawa 15; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.485
# dating: 6220
郎中令周文者,
名仁,
其先故任城人也。
以医见。
景帝为太子时,
拜为舍人,
积功稍迁,
孝文帝时
至太中大夫。
景帝初即位,
拜仁为郎中令。
# src: SHIJI 103.22.1 2772; Wang Liqi 2195;Takigawa 16; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.486
# dating: 6220
仁为人阴重不泄,
常衣敝补衣溺
袴,
期为不絜清,
以是得幸。
景帝入卧内,
于后宫秘戏,
# src: SHIJI 103.22.2 2772; Wang Liqi 2195;Takigawa 16; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.486
# dating: 6220
仁常在旁。
至景帝崩,
仁尚为郎中令,
终无所言。
上时问人,
仁曰︰
「上自察之。」
然亦无所毁。
# src: SHIJI 103.22.3 2772; Wang Liqi 2195;Takigawa 16; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.486
# dating: 6220
以此景帝再自幸其家。
家徙阳陵。
上所赐甚多,
然常让,
不敢受也。
诸侯群臣赂遣,
终无所受。
# src: SHIJI 103.23.1 277273; Wang Liqi 2195;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.486
# dating: 6220
武帝立,
以为先帝臣,
重之。
仁乃病免,
以二千石禄归老,
子孙咸至大官矣。
# src: SHIJI 103.24.1 277273; Wang Liqi 2195;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.486
# dating: 6220
御史大夫张叔者,
名欧,
安丘侯说之庶子也。
孝文时
以治刑名言
事太子。
然欧虽治刑名家,
其人长者。
# src: SHIJI 103.24.2 277273; Wang Liqi 2195;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.486
# dating: 6220
景帝时尊重,
常为九卿。
至武帝元朔四年,
韩安国免,
诏拜欧为御史大夫。
自欧为吏,
未尝言案人,
专以诚长者处官。
# src: SHIJI 103.24.3 277273; Wang Liqi 2195;Takigawa 17; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.487
# dating: 6220
官属以为长者,
亦不敢大欺。
上具狱事,
有可却,
却之;
不可者,不得已,
为涕泣面对
而封之。
其爱人如此。
# src: SHIJI 103.25.1 277374; Wang Liqi 2195;Takigawa 18; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.487
# dating: 6220
老病笃,
请免。
于是天子亦策罢,
以上大夫禄归老于家。
家于阳陵。
子孙咸至大官矣。
# src: SHIJI 103.26.1 277374; Wang Liqi 2195;Takigawa 18; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.487
# dating: 6220
太史公曰︰
仲尼有言曰
「君子欲讷于言
而敏于行」,
其万石、
建陵、张叔之谓邪?
是以其教不肃
而成,
不严而治。
# src: SHIJI 103.26.2 277374; Wang Liqi 2195;Takigawa 18; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.487
# dating: 6220
塞侯微巧,
而周文处讇,君子讥之,
为其近于佞也。
然斯可谓笃行君子矣!
# src: SHIJI 104.1.1 2775; Wang Liqi 2201;Takigawa 2; tr. Watson 1993, Han, vol.1, p.489
# dating: 6220